Demokratik Bir Test Olarak; “Meşruiyet”

Demokratik Bir Test Olarak; “Meşruiyet”
Dr. Öğr.Üyesi Mustafa Karaağaçlı
T.C. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi, EBB Öğr. Üyesi
1.Demokrasi İklimi
Demokrasi, siyasi yetkinin doğrudan doğruya halka ait olduğu, halkın seçtiği temsilcilerin aracılığıyla merkezi ve yerel iktidarların yönetim biçidir.
Demokrasiyle, halk ve iktidar birleşimi sağlanırken; (1)Halkın egemenliği, (2)Şeffaf ve adil seçimler, (3)Temel hak ve özgürlükler, (4)Hukukun üstünlüğü, (5)Yasama, yütütme ve yargıda güçler ayrılığı, (6) Çoklu, çoğulcu, eşitlikçi katılım ve (7)Azınlık hakları.. demokrasinin temel yapı taşlarıdır.
Demokratik yönetimlerde; Yasaların yapılması ve yönetim biçiminin belirlenmesi halkın rızasına ve iradesine dayanır. Genel ve eşit oy hakkına sahip, gizli oy-açık sayım ilkeleri şeffaf seçimler yapılır. Düşünce ve ifade özgürlüğü, basın, din, toplanma ve örgütlenme özgürlükleri yasal güvence altındadır. Çoğunluğun kararı geçerli olmakla birlikte, azınlıkta olanların hakları ve iradeleri de güvencededir.
Böylesine, halkın seçme-seçilme, yetki verme, işlevlerine sahip demokrasinin uygulanmasında iktidarın “meşruiyeti” de bir demokrasi sorunu olarak somutlanıyor.
2.Meşruiyet Testi
Meşruiyet, meşru olma hali olup, bir eylemin, sürecin veya ideolojinin toplumsal normlara uygunluğudur.
Meşruiyet, değerlere bağlılık olarak; siyasal iktidarın varlık sebebi ve devam etmesinin tek güvencesidir.
Meşruiyet, siyasal iktidarın uygulamalarının sağlam bir testidir. Çünkü, meşruiyet, yasa, emir ve eylemlerinin birey ve toplum nezdinde kabul görme durumudur.
Reel politikte, meşruiyet, “siyasi düzenin kurum ve yöntemlerinin en uygun kurumlar olduğu yolundaki inanç ve güven” ifadesidir. Anılan güven ise anayasaya, kanuna, tüzüğe ve yönetmeliklere uygun bulunma demektir.
3.Meşruiyet=Halkın Rızasıdır
Meşruiyet, reel politikalarda siyasi iktidarın halkın rızasına dayalı olmasıdır. Çünkü; Toplumsal rızada “olur bildirme” ve “gönüllülük” vardır. Aksinde ise merkezi iktidarın yönetim politikalarını “onaylama-ma, kabul etme-me ve ret” vardır. Çünkü; halkın rızası, merkezi iktidar uygulamalarının toplum tarafından benimsenerek, yönetimin haklı ve yasal olduğunun onaylanmasıdır (Karaağaçlı, 2025).
Bu anılan “onay, benimseme ve destekleme” manidarlığını taşırken; rıza gösterilmeyen her tavır “meşruiyet dışı yani meşru olmama” anlamındadır.
Halkın demokrasi özneli yönetimlerde “meşru görmedikleri” arasında;
Antidemokratik uygulamalar vardır.
Halkın çok çalışıp az kazanması toplumsal rızadan uzaklıktır.
Halkın cebindeki çalan yüksek enflasyonla, gıda enflasyonunun katmerlenmesiyle temel gıdalara peynire, zeytine ve ete ulaşmada kırk kere düşünüp beş markete bakıp en uygununu arama ahvalinden merkezi iktidara toplumsal rıza çıkmaz!
Gıda, giyim, barınma gibi temel insani ihtiyaçların yeterli düzeyde karşılanamaması da toplumsal rızadan uzaklıktır.
Bir ara sonuç olarak söylemek gerekirse; “halkı yoksullaştıranlara, yancılara, akraba kimlikli işe alımlara, ahbap kapitalizmine, mavi milliyetçiliğe, liberal kuşatmacılara, pos-tutuculara, adliyelik, fon soyguncularına, karakolluk futbol şikelerine, kumarcıların yasalına ve non-yasalına, TFF’in hakem skandallarına, yüksek enflasyona, işsizliğe, paralı sağlık hizmetlerine, ilaç paylarına, ona yasal bana yasak hukuklara, şiddete, paralı-bankacı eğitime, faizci uygulamalara.. “halk egemen meşruiyet” çıkmaz!
Çünkü; anılan bu olumsuzluklar halkı yoksullaştıran sosoyolojik, ekonomik, kültürel ve eğitsel eşitsizlikleri lekeleyen hallerdir.
4.Meşruiyet Arama-ma, “Bir Demokrasi Sorunudur”
“Meşruiyeti yani meşruluğu” keder edenler “toplumsal rızayı” ararlar. Aksi ise Anadolu insanının bu konuya “cuk” oturan şu sözüne götürür; “demokraside gözü olmayanın seçimde kulağı olmaz!”
Eğitimde, öğretimde öğretmenin, sahada futbolcunun ve bir işte emekçinin iknalı olarak benimsemediği sistemsel bir uygulama ve yöntemsel taktik başarılı o l a m a z. Bunun en temel nedeni ise “rızadan uzaklıktır.”
Toplumsal rıza için karşılık, haksızlık karşısındaki tavırdır. Cumhuriyetçi Demokrasi ve Kurucu filozofu GMK Atatürk ve Arkadaşlarının Halk için haksız hukuksuz, ırkçı, faşist, oligardlara ve emperyallere karşı verdiği mücadele ve Anadolu’nun Kurtuluş Savaşı stratejisi de bir “meşruiyet iklimidir” (Karaağaçlı, 2023).
Bu iklimin doğurgusu ise Halk egemen “Cumhuriyetçi Demokrasi” eseridir. Cumhuriyetçi Demokrasi’nin Kurucu Filozofu GMK Atatürk ve arkadaşlarının 103 yıl önce başlattığı, “Halkçı, Laik, Kamucu, Ulusalcı, Cumhuriyetçi ve Devrimci” ilkelere ve kuruluş ayarlarına halkın verdiği destektir. Yani; “halkın rızasıdır. Yani; “meşruiyettir. Yani; “sağlam ve daim toplumsal onay repertuvarıdır (Atatürk, 2015).
Zamanın ruhunda da demokrasi’nin oksijenininde “m e ş r u i y e t” olduğu u n u t u l m a m a l ı d ı r.
Kaynaklar
Atatürk, (2015). Nutuk (1919–1927). Gazi Mustafa Kemal Atatürk. İstanbul: D&R Store.
Karaağaçlı, M. (2021). Eğitimin Sosyolojisi. Ankara: Kitapçı Basımevi Yayıncılık. ISBN No:978-605-62357-9-5. Bandrol Seri Aralıkları: THG-PRH 620851-620870.
Karaağaçlı, M. (2023). Özgürlük, Bağımsızlık ve Cumhuriyet Yolculuğunda Evrensel Rol Model: Atatürk. Bakü: Azerbaycan Atatürk Merkezi ve İksad İnstıtute Tarafından Düzenlenen 19 Mayıs 2023 Doğumunun 142. Yılında Atatürk 3. Uluslararası Sempozyumu. (Sözlü bildiri tam metni).
Karaağaçlı, M. (2025). Meşruiyette Üstünü Şekerlemeden Toplumsal Rızayı Aramak! http://www.mektepligazete.com. Köşe Yazıları. Mustafa Karaağaçlı, 01.10.2025.
Etiksel Gerekçe ve İlke
Burada yer verilen görüşlerde Bilimsel Araştırma yöntem bilim ilkelerine göre; atıf ve alıntı kurallarına uyularak, herhangi bir yapay zeka minneti, intihal ve manipülasyon yapılmadığından, yapılan alıntılarda kaynak gösterilmesi emeğe saygıya ve etiğe uygun olacaktır.
İletişim ve Erişimi
Dr. Öğr. Üyesi Mustafa KARAAĞAÇLI
T.C.Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi, EBB Öğretim Üyesi
e-posta-1: [email protected]
e-posta-2: [email protected]
Web-1 : w3.gazi.edu.tr/~mkara
Web-2 :https://avesis.gazi.edu.tr/mkara
ORCID :https://orcid.org/0000-0003-3488-1021
Süren Yayın Ortamları ve Portalları
Futbol-spor-yorum :www.yurtspor.com.yazarlar
Eğitim,sosyoloji ve güncel:www.mektepligazete.com.köşeyazıları
Bilim-araştırma :www.mektepligazete.tebeşirbülten.com
Siyasal ve güncel :https://toplumsaltv.com.tr
Konuk yazarlığı-1 :www.bcp.org.tr
Konuk yazarlığı-2 :www.derslerdergisi.comr
Tüm yayınlar blogu :mustafakaragacli.blogspot.com
Bilişim Medyaları
Facebook-1 :Kirizma
Facebook-2 :Mustafa Karaağaçlı
X :M_Karaagacli_
İnstagram :mustafakaraagacli1
Youtube kanalı:http://www.akademikada.youtube.com/@
Linkedin : http://www.linkedin.com/mustafakaraagacli




