Eğitimcilerden Köy Enstitüleri açıklaması: "Yetiştirdiği 'kahraman'lara saygılarımızı sunuyoruz"

Köy Enstitülerinin kuruluşunun 82. Yıldönümünde, öğretmen okulu ve öğretmen lisesi mezunu eğitimciler yazılı açıklama yaptı.

Açıklamada, enstitülerinin kuruluş dönemine değinildi ve önemi vurgulandı.

Enstitülerde 11 yılda yetişen insan sayısının aktarıldığı açıklamada “Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Aydınlanma hareketinin öncüleri Hasan Ali Yücel, İsmail Hakkı Tonguç ve nice adları bilinmeyen devrimci yurtseverleri şükranla anıyor; kuruluşlarının 82. yıldönümünde, Köy Enstitüleri'nin yetiştirdiği “kahraman”lara saygılarımızı sunuyoruz.” ifadeleri yer aldı.

“KURUCU ÖNDERİN BU SAPTAMALARI, EĞİTİMİN DEVRİMCİ ÖNDERLERİNCE DOSDOĞRU ANLAŞILDI”

Eğitimcilerin yaptığı açıklama şöyle:

“Köy Enstitüleri’nde yakılan aydınlanma ateşinin her türlü Cumhuriyet düşmanlığını, eninde sonunda, yakacak güçte olduğuna inanıyoruz.

Dünya tarihinin en haklı ve en onurlu savaşı verilerek kazanılan bağımsızlık sonucu cumhuriyet ilan edilmiştir. Bir tarım ülkesi olan ülkemize bağımsızlığın ve cumhuriyetin güvencesi, halkın %80’ini oluşturan köylülerdir; ancak köylüler yok yoksuldur: yolları yoktur, suları yoktur, mektepleri yoktur. Büyük çoğunluğu topraksızdır; ağanın yanında, yanaşmadır, ırgattır, yarıcıdır. Aşiret, tarikat, cemaat kıskacındadır, ilkel tarımla ayakta durmaya çalışmaktadır.

Oysa Mustafa Kemal Atatürk’ün söylediği gibi “… yedi yüz yıldan beri dünyanın dört bir yanına göndererek kanlarını akıttığımız… emeklerini ellerinden alıp savurganlık ettiğimiz köylü, herkesten çok refah, saadet ve servete hak kazanan ve layık olan”dır. Cumhuriyet’in, temel dayanağı, koruyucusu, “geleceğe taşıyanı” olması gereken köylünün özgürleşmesi gereklidir. Atatürk’e göre köylünün özgürleşmesi için:

"Bir yandan bilgisizliği ortadan kaldırmaya uğraşırken, bir yandan da memleket evladını toplumsal ve ekonomik hayatta etkili ve verimli kılabilmek için zorunlu olan ilk bilgileri, uygulamalı bir biçimde vermek metodu, eğitimimizin temeli olmalıdır."

Kurucu önderin bu saptamaları, eğitimin devrimci önderlerince dosdoğru anlaşıldı. Mustafa Necati ile başlayan “köylere öğretmen yetiştirme” hedefi, Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç’la hayat buldu. Tonguç, uygulanacak yöntemin adını “köyün içten canlandırılması” olarak koydu. Tonguç’a göre köylerin canlandırılması, salt bir okur- yazarlık sorunu değil, Cumhuriyet’in kalıcılığının bir zorunluluğuydu.

“YÜCEL, TONGUÇ VE NİCE ADLARI BİLİNMEYEN DEVRİMCİ YURTSEVERLERİ ŞÜKRANLA ANIYORUZ”

Köy Enstitüleri kurmanın bir diğer gerekçesi de, ülkenin köyü, köylüyü çok iyi tanıyan, zorluklar karşısında yılmadan mücadele edecek ve köyün kaderini değiştirecek yeni tip bir aydına gereksinimidir. Bu nedenle Köy Enstitülerinden yetişen “eleman”lar; öğretmendir, ziraatçıdır, sağlıkçıdır, yapı ustasıdır… Ve o elemanlar; devrimci idealleri köylere taşıyacak elçiler, kendisine verilen yetkileri korkusuzca kullanacak “kahramanlar”dır.

Öğretmen yetiştirmenin çok ötesinde kurulan bu sistemde 1940-1951 yılları arasında 18.839 öğretmen, 8675 eğitmen ve 1600 sağlık memuru yetişti. Bu sistem; marabadan sanatçı, ırgattan bilim insanı yarattı.

Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Aydınlanma hareketinin öncüleri Hasan Ali Yücel, İsmail Hakkı Tonguç ve nice adları bilinmeyen devrimci yurtseverleri şükranla anıyor; kuruluşlarının 82. yıldönümünde, Köy Enstitüleri'nin yetiştirdiği “kahraman”lara saygılarımızı sunuyoruz.”

Açıklamada imzası bulunan okullar şöyle:

1. Öğretmen Okulları, Öğretmen Liseleri, Eğitimciler Birleşme ve Dayanışma Derneği
2. İstanbul Öğretmen Okulu Mezunları Derneği
3. Ortaklar Öğretmen Okullular *Adabelenliler* Derneği
4. Samsun Ladik Akpınar Mezunları Derneği (LADER)
5. Sinop Öğretmen Okulları Mezunları Derneği (SÖDER)
6. Akçadağ Anadolu Öğretmen Lisesi
7. Mersin İlköğretmen Okulu Mezunları Derneği
8. Edirne Erkek Öğretmen Okulu
9. Çorum İlköğretmen Okulu
10. Nazilli Öğretmen Okulu