TZOB BAŞKANI BAYRAKTAR: "ÇİFTÇİNİN YÜKSEK FAİZLE BORÇLANMADIĞI BANKA KALMADI"

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, 2020 yılı tarım, üretici- market fiyatları değerlendirmesiyle ilgili açıklama yaptı. Bayraktar, “Çiftçi borçları, 2019 yılı Tarımsal Gayri Safi Yurtiçi Hasıla değerinin yüzde 50’sine yaklaştı. Çiftçinin kredi borçları artarken bir kısmı, takibe düşmemek için başka bankalardan yüksek faizle aldığı kredilerle borcunu kapattı. Çiftçinin yüksek faizle borçlanmadığı özel banka kalmadı” dedi.

Başkan Bayraktar, tarımsal anlamda 2021 yılından da beklentilerini dile getirirken, üreticlerin artan maliyetler karşısında skıntılar yaşadığına değindi. Kuraklıkla beraber tarımda sulama sorunlarının da artacağı vurgulanırken, Gayrisafi Yurtiçi Hasıla’nın yüzde 7’sini karşılayan tarımın, 2020 yılının Ocak-Eylül döneminde yüzde 5,3 büyüdüğüne de dikkat çekildi. Tarımın önemli unsurlarından birinin de dış ticaret olduğu belirtilen açıklamada, 2020 yılının Ocak-Kasım döneminde ihracatın yüzde 3,9 arttığı, İthalatta ise yüzde 0,8’lik artış görüldüğü açıklandı.Bayraktar şu tespitleri yaptı:

ÇİFTÇİNİN BORÇLANMADIĞI ÖZEL BANKA KALMADI: Çiftçilerin 2020 yılında maddi açısından sıkıntılar yaşadığı, son yıllarda afetlerin etkisiyle çiftçinin kredi borçları arttığı belirtilirken birçok çiftçinin icra takibine düşmemek için başka bankalardan yüksek faizle aldığı kredi aldığı dikkat çekildi. Çiftçi borçları, 2019 yılı Tarımsal Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Değerinin yüzde 50’sine yaklaştı.

TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİNDE BORÇLU SAYISI AZ GÖSTERİLDİ: Çiftçimiz kredi verilen kuruluşa çağrılmakta, borcunun faizi alınarak borcu devam ettirilmektedir. Bu borç kapanmış görünmektedir. Ya da kredi kuruluşları kendi bünyelerinde bu borçları yüksek faizlerle yapılandırmaktadır. Takipten çıkan bu borçlar ödenmiş gibi görünmektedir. Halbuki borç ödenmemiştir. Çiftçimiz ya icraya düşmekte veya traktörünü, tarlasını satarak borcunu ödemektedir.

KÜÇÜK ÇİFTÇİLER ZORLUK YAŞIYOR: Finans sektöründe en çok sıkıntı çeken kesim küçük çiftçilerdir. Ziraat bankasından kredi almakta zorlanan küçük çiftçiler, Tarım Kredi Kooperatiflerine ve özel bankalara yönelmekte, buralardan yüksek faizle kredi çekmekte, çok pahalı girdi, alet ve ekipman temin etmektedirler.

KURAKLIK NEDENİYLE GIDA STOKLAMA BAŞLAYACAK: Doğal afetlerden birisi olan meteorolojik kuraklık ve arkasından gelecek tarımsal kuraklık ile ilgili uyarılarımızı aylar önce yapmıştık. Ekim Kasım aylarında yağışlar normallerinin yüzde 53 altına düştü. Ekim’de sıcaklıklar rekor kırdı. Pandemi süreci ve kuraklıkla birlikte ülkelerin gıda milliyetçiliğini daha çok etkileyecektir. Gıda stoklama başlayacaktır.

SU TASARRUFLU KULLANILMALI: Su her kesimde tasarruflu kullanılmalı, özellikle suyun yüzde 74’ünü kullanan tarım sektöründe ivedi olarak gerekli yatırımları yapmalı ve tedbirler almalıyız. Ülkemizde tarımsal sulamada sulama randımanı yetersizdir. Sulama sistemlerinin yüzde 72’si açık sistemdir. Bu durum su israfına neden olmaktadır. Acilen eski ve atıl vaziyette olan bu yapılar yenilenmeli, kapalı sistemlere geçilmelidir.

GÜBRE, TOHUM GİRDİLERİNDE ENFLASYON ARTTI: Dünya çapında yayılmaya başlayan pandeminin de etkisiyle, Mart 2020’den itibaren döviz kurlarında görülen artış ve enflasyondaki yükseliş üreticilerimizin kullandığı girdi fiyatlarını yukarıya çekti. Gübre, tohum, ilaç, yem, elektrik ve sulama gibi girdiler enflasyonun çok üzerinde arttı.

ELEKTRİK VE SULAMA ÜCRETLERİ ARTTI: 2017 yılından beri elektrik ücretleri yüzde 154 artmıştır. Özelleştirilen elektrik dağıtım şirketlerinin uygulamaları üreticileri zor durumda bırakmaktadır. Çiftçilerimiz daha çok yeraltı suyunun daha derinden çekilmesine ihtiyaç duyacak, bu da elektrik maliyetini çok fazla yükseltecektir. Sulama ücretleri 6 yılda 17 kat artış göstermiştir.

YEM VE GÜBRE FİYATLARINDA ARTIŞ: 2020 yılı Aralık ayında besi yemi yüzde 38,7, süt yemi ise yüzde 41,8 artmıştır. Saman fiyatı yüzde 30,1 mısır silajı yüzde 21,9, kuru yonca otu yüzde 18,5 artmıştır. Enflasyonun yüzde 14 olduğu bir ortamda yüzde 41’leri geçen girdi fiyat artışları kabul edilebilir olmadığı gibi sürdürülebilir de değildir. Üre gübresi yükselen dövizin etkisiyle Aralık ayları itibariyle 2019 yılına göre 1770 liradan 2750 liraya ve DAP gübresi 2360 liradan 3400 liraya yükseldi.

EN FAZLA ZAM ZİRAİ İLAÇLARDA: 2020 yılında, önemli girdi kalemlerinden birisi olan, zirai ilaçlarda yüzde 25 ile yüzde 87 arasında değişen fiyat artışları olmuştur.

ÇİĞ SÜT FİYATI 2019 YILINA SABİTLENDİ: 2020 yılı süt üreticileri için sürdürülebilirlik açısından zor bir süreç olmuş, 2019 tarihinde belirlenen çiğ süt tavsiye fiyatı Aralık 2020 sonuna kadar sabitlenmiştir. Yem başta olmak üzere her türlü girdilerde yaşanan artış birçok üreticinin hayvanlarını kesime göndermesine sebep olmuştur.

2020 YILI BESİCİLER İÇİN KÖTÜ GEÇTİ: 2010 yılından 2020 yılı Ekim ayı sonuna kadar olan dönemde damızlık, besilik, kasaplık ve et ithalatına 8,8 milyar dolara yakın döviz harcamıştır. Bu rakamın 3 milyar doları aşkın bölümü sadece kasaplık ve et ithalatına gitmiştir.

2020’DE SADECE PATATESİN FİYATI DEĞİŞMEDİ: 2020 yılında, markette 42 ürünün 37’sinde fiyat artışı, 5’inde fiyat azalışı, üreticilerde ise 34 ürünün 28’inde fiyat artışı, 5’inde ise fiyat azalışı meydana geldi. Üreticide sadece patateste fiyat değişmedi. 2020 yılında, marketlerde fiyatı en fazla artan ürün portakal olurken, fiyatı en fazla düşen ürün ise Antep fıstığı ve yeşil soğan oldu.

MARKETLERDE FİYAT DÜŞÜŞÜ ANTEP FISTIĞINDA: 2020 yılında, marketlerde fiyat düşüşü yüzde 15,98 ile en fazla Antep fıstığında meydana geldi. Antep fıstığındaki fiyat düşüşünü yüzde 12,35 ile kuru soğan, yüzde 3,98 ile limon, yüzde 2,28 ile yeşil soğan, yüzde 1,91 ile domates takip etti.

EN FAZLA FİYAT ARTIŞI PORTAKALDA: Ürün bazında ise en fazla fiyat artışı portakalda görüldü. Mayıs ayında meydana gelen aşırı sıcaklıkların rekoltede düşüşe yol açması fiyatlarda artışa yol açtı. Lahana, ıspanak, pırasa, karnabahar gibi kışlık sebzelerde talebin iyi olması fiyata yansıdı.

YUMURTADA İTHALAT YASAĞI: Yumurta ve yumurta ürünleri ihracatında 2019 yılının ortalarında Irak’ın koyduğu ithalat yasağı, nedeniyle, yumurta ve yumurta ürünlerinde 2020 Ocak-Ekim ihracatı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 22,7 azalarak 237,3 milyon dolardan 184,5 milyon dolara gerilemiştir.

PAMUKTA PANDEMİ KAYNAKLI GERİLEME: Pamukta pandemi kaynaklı belirsizlikler, üretim maliyetlerinde yaşanan değişim ve münavebe nedeniyle ekim alanlarındaki azalışa bağlı olarak üretimin yüzde 19,4 geriledi.

ÇİFTÇİLER TARIM SİGORTASI YAPTIRAMIYOR: Çiftçi Kayıt Sistemi’ne dahil olmayan çiftçilerimiz, tarım sigortası yaptıramamaktadır. Poliçe düzenleyen acentelerin üreticilere yeterli bilgi vermemesi gibi nedenler çiftçilerin tarım sigortasına olan ilgisini azaltmaktadır.Her ne kadar kapsama alınan risk ve ürünlerde artış olsa da halen tarım sigortaları tüm riskleri karşılamamaktadır. Sigorta yaptırdığı halde kapsamda olmayan riskler nedeniyle tazminat alamayan üreticilerimiz vardır.

2021 YILINDAN BEKLENTİLERİMİZ: Türkiye’de girdi fiyatları yüksek olduğu için makul seviyelere çekilmeli veya girdi destekleri verilmelidir. Çiftçinin tarlada kalması için adalet sağlanmalı, küçük aile işletmelerine öncelik verilmelidir. Gençleri tarımda tutabilmek için genç çiftçilere yönelik ek teşvik ve destekler getirilmelidir. Çeşitli nedenlerle Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) dahil edilemeyen ancak tarımsal üretim yapılan araziler de tarımsal desteklerden faydalanmalıdır.

TARIMDA POZİTİF AYRIMCILIK YAPILMALI: Kadın ve genç çiftçilere pozitif ayrımcılık yapılmalı, zor şartlarda üretim yapan çiftçilere her yıl için 90 gün fiili hizmet zammı (yıpranma payı) verilmelidir. Genç çiftçilerin tarım BAĞ-KUR primleri devlet tarafından karşılanmalıdır. Tarımda çalışan kadınlar, sigortalı olmadan önce gerçekleşen doğum nedeniyle, hizmet borçlanması yapılabilmelidir.

ÇİFTÇİLERİN TEMEL TALEPLERİ GİRDİ MALİYETLERİNİN YÜKSEKLİĞİ VE BORÇLAR: En kısa zamanda çiftçi borçları uzun vadeli ve faizsiz olarak ertelenmeli, yine söylüyorum enflasyonun çok üzerinde artan elektrik, sulama ücretleri makul seviyelere çekilmelidir. Çiftçimiz, bütün zor şartlara rağmen üretimden kopmuyor. Çiftçimiz, çalışıyor, üretiyor ama yeterince para kazanamıyor. Maliyetler çiftçilerimizi zorluyor.