TEHLİKELİ TARİH:2023

TEHLİKELİ TARİH:2023

2023… Cumhuriyetimiz için çok kıymetli olmakla birlikte mevcut konjonktürde iktidar tarafından da hedef olarak gösterilen bir tarih. Tüm çılgın projelerimiz, şahlanışımız hatta seçimlerimiz bile bu yıla sıkıştırılmış durumda.

2023 benim için de kıymetli bir yıl; ancak pompalandığı üzere avuçlarım patlarcasına alkışlayarak değil elim yüreğimde beklediğim bir tarih.

Daha önceki yazılarımda da belirttiğim üzere ekonomi sınırları belli, kuralları denenmiş bir disiplindir. Sınırları bu kadar net bir disiplinde mercimek çorbası hiçbir koşulda size mantı performansı vermez; veremez. Çünkü o tencerenin içine ne attığınıza bağlı olarak, tabağa koyacağınız da baştan belli olur. Sürprizlere yer yoktur.

Amerikan Merkez Bankası geçtiğimiz günlerde önemli bir işaret verdi. Bu işaret tüm dünya için kıymetli bir sürece delalet; ancak bizim için daha da kıymetli. Uyandığımız andan tekrar uykuya dalana kadar geçirdiğimiz süre zarfındaki koşullarımızı belirleyen dolar, ipleri dolaylı olarak elimizde olan sonuçlar doğurmaktadır. Merkez bankalarının en kıymetlisi olan Amerikan Merkez Bankası da verdiği bu işaret ile hepimize aman dikkat diyor. Son yıllarda geniş bir para politikası izleyen Amerika, 2023 ile birlikte para politikasını revize edebileceğini söylüyor. 2019 yılına kadar kademeli olarak artan oranda piyasaya dolar emisyonu yapan ülke, pandemi ile tarihinin en yüksek emisyonunu gerçekleştirdi. Tüm dünyanın aksine karşılıksız para basabilen bu ekonomi; tıpkı 2013 yılı mayıs ayında olduğu gibi emisyon hacmini düşüreceğini muştuluyor.

‘Dolarla mı maaş alıyorsun, dolar borcun mu var’ sığlığındaki yaklaşımları bir kenara bırakıp önümüzdeki tehlikeyi doğru okumak zorundayız. Az dolar bassınlar, bundan bize ne demek korkunç sonuçlar doğuracaktır. Faiz, döviz ve enflasyon dengesini henüz çözememiş olan iktidarımızın şimdiden hızla harekete geçmesi hiç olmadığı kadar elzemdir.

Pandemi ile tarihinin en yüksek emisyonunu yapan Amerikan Merkez Bankası; tüm piyasalarda bir dolar bolluğu yaratmakta. Kısa vadeli bir refah balonu oluşturan bu bolluğa rağmen Türk Lirası hızla değer kaybetmeye devam ediyor. Yani koşullar tam tersi iken biz 8,70 bandında bir dolar okuyoruz. Arz talep dengesi daralma ile bozulduğunda 8,70 kur için ‘ne güzel günlerdi o günler’ deyip ah çekmemiz kaçınılmaz. Üstelik o günler hiç de uzak değil, tarihi net; 2023!

2009 yılından itibaren bozulan döviz kuru dengelerinin tavan yaptığı bu son yıllarda yapın artık diye diye, dilimizde tüy bitiren revizyonlara ışık hızı ile kavuşmamız şart. Yüksek döviz kuru üzerinden artan ihracat rakamları ile gözümüzün boyanmasına da kanmamak lazım. Zira ihracat artınca ithalat azalmıyor, cari açık bağıra bağıra bir sorun olduğunu bize anlatmaya çalışıyor.

Türkiye Cumhuriyetinin imkanları ile bugüne gelen bir vatandaş olarak söylemeyi borcum biliyorum. EN ÖNEMLİ İŞİMİZ DOĞRU EKONOMİ POLİTİKALARI! Yol haritası ise belli;

• Hukukun üstünlüğünün yeniden tesisi.
• Merkez Bankasının siyasetten uzaklaşıp, bağımsız ve bilimsel kurullar ile yeniden güvenilirliğini kazanması. Yerli ve yabancı kurumlara karşı açık, şeffaf bilgiler verebilmesi ve bunu yaparken korkmaması.
• Doğru dış politika hamleleri. Herkes ile kavga etmekten vazgeçip, ürettiğimizi satacak güvenli pazarlar bulmak. Hukukun üstünlüğü ve doğru dış politik atılımların tesisi ile yabancı yatırımcının acilen ülkeye yatırım yapmasının önünün açılması.
• Yabancı yatırımcının katma değeri yüksek üretim yapması. Taşımızı toprağımızı, işleyen fabrikamızı, hatta şimdi de eğitim hakkımızı Katar’a peşkeş çekerek değil; istihdam ve rekabette başarı sonucunu getirecek farklı ülkeleri de vatan toprağına çekmek.
• Yerli yatırımcıyı tekrar oyunun içine sokmak. Malıma ne olur, başıma ne gelir, aman param dursun bir kenarda diyen yerli yatırımcıya teşvikler ile yatırım yapmayı yeniden cazip kılmak.
• Katma değeri yüksek mal üretecek katma değeri yüksek iş gücünü eğitmek ve eğitimin sonucunda bu gençleri ekonominin çarklarına entegre etmek.
• Ülke içinde huzuru tesis etmek. Sırf tabanını konsolide etmek için kardeşi kardeşe kırdırtmamak.
• Devletin işleyen çarklarına korku salıp bir avuç ne oldukları artık çok belli olan devşirmelerin refahını değil, işçisinin, köylüsünün, emekçisinin refahını kollayan dürüst ve güvenilir kadrolar oluşturmak.

2023 yılı seçim için kullanılamayacak kadar kıymetli bir tarih, evet. Ama tehlikeyi okuyup önlemimizi şimdiden almazsak bu tarih daha kötü günlerin miladı olacak. Böyle gidersek bugünü, yarın mumla arayacağız.

Didem TEMEL
Yazdı
Haziran 2021