Plan Yapmak Yetmiyor Gerçekleştirmek Gerekiyor

Onbirinci Beş Yıllık Kalkınma Planı taslak metin halinde TBBMM’ye sunuldu.Çok büyük olasılıkla herhangi bir değişikliğe uğratılmadan olduğu gibi kabul edilerek yürürlüğe girecek.Onbirinci Kalkınma Planın eğitim ve yüksek öğretim bölümünün içeriğinde bulunan politika hadeflerini geçmişte uygulanan Dokuzuncu ve Onuncu Kalkınma Planı hedefleriyle karşılaştırdığımızda benzer politika hedeflerinin belirlenmiş olduğunu görmekteyiz. Bu sonuçlar bize hedeflerin gerçekleştirilmediğini,bu nedenle de sorunların çözülmeyerek devam etmekte olduğunu söylemektedir. 2023 Eğitim Vizyon’unda yer alan politika hedeflerine Onbirinci Kalkınma Planı içinde yer verilerek bir paralellik oluşturulmuş gibi görünmektedir. Plan hedefleri karşılaştırması; A-Eğitime erişim,çağ nüfusunun okullaşma oranları, B-Fiziki alt yapı,donanım ve ikili eğitim, C-Öğretmenlik ve öğretmen niteliğinin geliştirilmesi, Ç-Meslek eğitimi, D-Eğitimin niteliği,sınavlar,ölçme ve değerlendirme E-Eğitimda teknolojinin kullanımının yaygınlaştırılması ve FATİH Projesi, F-Yabancı dil öğretimi, G-Yükseköğretime erişim ve gelişmeler üzerinden gerçekleştirilmiştir.

Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı

Amaç İşgücünün, 2000 yılında yüzde 73,8’i, 2005 yılında yüzde 67,3’ü lise altı eğitimli ve okuma yazma bilmeyenlerden oluşmaktadır. İşgücü içinde yükseköğretim ve fakülte mezunlarının payı 2000 yılında yüzde 8,8 iken, 2005 yılında yüzde 11,5’e yükselmiştir. İşgücünün eğitim düzeyi Plan döneminde yükselmekle birlikte, AB ortalamasına göre düşük olmaya devam etmiştir. Bu durum nitelik ve beceri düzeyi yüksek insan gücüne ihtiyaç duyulan günümüzde önemli bir sorun olarak varlığını sürdürmektedi. Plan döneminde eğitim sistemi, işgücü piyasasının ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kalmıştır. Genç ve eğitimli kişilerin işsizlik oranlarında da kayda değer bir düşüş sağlanamamıştır. Ekonominin ve işgücü piyasasının taleplerine cevap verecek ve özellikle gençlerin istihdam edilebilirliğini artıracak yeni mekanizmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda ara eleman temininde zorluk yaşanmasına rağmen, mesleki eğitim mezunlarının işsizlik oranı yüksektir. Eğitim programlarının gözden geçirilmesi çerçevesinde, mesleki eğitimin işgücü piyasasındaki gelişmelere cevap verecek esnekliğe kavuşturulması amacıyla modüler sisteme geçilmesine yönelik çalışmalara sosyal tarafların katılımıyla başlanmıştır.

A-Eğitime erişim çağ nüfusunun okullaşması

A-1-Özellikle okul öncesi eğitime erşimde okullaşma oranlarında düşük seviyelerde kalınmış,ilköğretimde yüzde 100’e ulaşılamadığı,ortaöğretimde ise mesleki eğitimin payının arttırılamadığı tesbiti yapılmakır. A-2-Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planında bu okul türlerinde okullaşma oranlarının artırılması hedefi ifade edilmektedir. B-Bütçe artışlarına paralel eğitimin hemen her kademesinde zorunlu ihtiyaçlar büyük oranda karşılanmış olmasına rağmen eğitimde nitelik sorununun devam ettiği ifade edilmektedir. B-1-Niteliğin yükseltilmesi hedefi bu plamlı dönemin öncelikli hedefleri arasında yer almaktadır. B-2-Eğitimde kalitenin artırılabilmesi için yenilenen müfredat programları ve öğretim yöntemlerine uyumlu olarak fiziki altyapı, donanım ve öğretmen niteliklerinin geliştirilmesi ve eğitime ayrılan kaynakların daha etkin kullanımı ihtiyacının devam etmekte olduğu saptanmış,fziki alt yapı,donanım geliştirilmesi. C-Öğretmen niteliklerinin geliştirilmesi hedefi konulmuştur. Ç-Meslek yüksek okulları ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları arasında program bütünlüğünün bulunmaması, mesleki ve teknik eğitim programlarının işgücü piyasasının taleplerine uygun olarak güncellenememesi sonucu mesleki ve teknik eğitim mezunlarının istihdamı artırılamamakta ve mesleki eğitime olan talebi azalmaktadır. D-Eğitim sisteminin sınav odaklı bir yapıda olması, eğitimden beklenen amaçlara ulaşılamamasına, sınav hazırlıklarına önemli harcamalar yapılmasına ve böylece eğitime ayrılan kaynakların verimsiz kullanılmasına, öğrenciler ve ailelerinde mali, sosyal ve psikolojik sorunların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. G-Yükseköğretim kademesinde okullaşma oranı bakımından önemli ilerleme kaydedilmekle birlikte, yükseköğretime olan yoğun talep artarak devam etmektedir. G-1-Talebe cevap verebilmek amacıyla 2006 yılında 15 adet yeni devlet üniversitesi kurulmuştur. G-2-Yükseköğretimde Bologna süreci kapsamında öğrenci ve öğretim üyesi değişimi, Avrupa kredi transfer sistemi ve diploma eki başta olmak üzere önemli çalışmalar yapılmıştır. Ancak, yükseköğretim sisteminin merkeziyetçi yapısı ve kalitesine ilişkin sorunlar yükseköğretimin rekabet edebilirliğini ve toplumun ihtiyaçlarına cevap verebilme kapasitesini olumsuz yönde etkilemeye devam etmektedir.

Onuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı

Amaç Düşünme, algılama ve problem çözme yeteneği gelişmiş, demokratik değerleri ve millî kültürü özümsemiş, paylaşıma ve ile-tişime açık, sanat ve estetik duyguları güçlü, özgüven ve sorumluluk duygusu ile girişimcilik ve yenilikçilik özelliklerine sahip, bilim ve teknoloji kullanımına ve üretimine yatkın, bilgi toplumunun gerektirdiği temel bilgi ve becerilerle donanmış, üretken ve mutlu bireylerin yetişmesi eğitim sisteminin temel amacıdır.Toplumun ve ekonominin ihtiyaçlarına duyarlı, paydaşlarıyla etkileşim içerisin-de olan, ürettiği bilgiyi ürüne, teknolojiye ve hizmete dönüştüren, akademik, idari ve mali açıdan özerk üniversite modeli çerçevesinde küresel ölçekte rekabetçi bir yükseköğretim sistemine ulaşılması hedeflenmektedir. c.Hedefler ve Politikalar A-Okul öncesi, ilk ve orta öğretimde başta engelliler ve kız çocukları olmak üzere tüm çocukların okula erişimi sağlanacak, sınıf tekrarı ve okul terki azaltılacaktır.Kalabalık ve birleştirilmiş sınıf ile ikili eğitim uygulamaları azaltılacak, öğrenci pansiyonları yaygınlaştırılacaktır A-1-Okul türlerinin azaltıldığı, programlar arası esnek geçişlerin olduğu, öğrencilerin ruhsal ve fiziksel gelişimleri ile becerilerini artırmaya yönelik sportif, sanatsal ve kültürel aktivitelerin daha fazla yer aldığı, bilgi ve iletişim teknolojilerine entegre olmuş bir müfredatın bulunduğu, sınav odaklı olmayan, bireysel farklılıkları gözeten bir dönüşüm programı uygulanacaktır. A-2-Öğrencilerin sosyal, zihinsel, duygusal ve fiziksel gelişimine katkı sağlayan okul öncesi eğitim, imkânları kısıtlı hane ve bölgelerin erişimini destekleyecek şekilde yaygınlaştırılacaktır. C-Öğretmenlik mesleği daha cazip hale getirilecek; öğretmen yetiştiren fakülteler ile okullar arasındaki etkileşim güçlendirilecektir. C-1-Öğretmen yetiştirme ve geliştirme sistemi, öğretmen ve öğrenci yeterliliklerini esas alan, kişisel ve mesleki gelişimi sürekli teşvik eden, kariyer gelişimi ve performansa dayanan bir yapıda düzenlenecektir. C-2-Deneyimli öğretmenlerin dezavantajlı bölgelerde ve okullarda uzun süreli çalışması özendirilecektir. C-3-Okul idarelerinin bütçeleme süreçle-rinde yetki ve sorumlulukları artırılacaktır. Ç-Eğitim sistemi ile işgücü piyasa-sı arasındaki uyum; hayat boyu öğrenme perspektifinden hareketle iş yaşamının gerektirdiği beceri ve yetkinliklerin kazandırılması, girişimcilik kültürünün benimsenmesi, mesleki ve teknik eğitimde okul-işletme ilişkisinin orta ve uzun vadeli sektör projeksiyonlarını dikkate alacak bi-çimde güçlendirilmesi yoluyla artırılacaktır. Ç-1-Ulusal Yeterlilik Çerçevesi oluşturularak eğitim ve öğretim programları ulusal meslek standartlarına göre güncellenecek, önceki öğrenmelerin tanınmasını içeren, öğrenci hareketliliğini destekleyen ulusal ve uluslararası geçerliliğe sahip diploma ve sertifikasyon sistemi geliştirilecektir. Ç-2--Ortaöğretim ve yükseköğretim düzeyindeki mesleki ve teknik eğitimde, program bütünlüğü temin edilecek ve nitelikli işgücünün yetiştirilmesinde uygulamalı eğitime ağırlık verilecektir. D-Ortaöğretim ve yükseköğretime geçiş sistemi, öğrencilerin ilgi ve yeteneklerin dikkate alan etkin rehberlik ve yönlendirme hizmetleri desteğiyle, süreç odaklı bir değerlendirme yapısına kavuşturulacaktır. D-1-Eğitim sisteminin performansının değerlendirilmesine imkân tanıyacak şekilde öğrenci kazanımlarının izlenebilmesini teminen, sınıf temelli başarı düzeyleri, yeterlilikleri ve standartları belirlenecek, ulusal düzeyde çoklu değerlendirme ve denetleme mekanizması geliştirilecektir. E-Eğitimde alternatif finansman modelleri geliştirilecek, özel sektörün eğitim kurumu açması, özel kesim ve meslek örgütlerinin mesleki eğitim sürecine idari ve mali yönden aktif katılımı özendirilecektir. E-1-Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında bilgi ve iletişim teknolojisi altyapısı geliştirilecek, öğrenci ve öğretmenlerin bu teknolojileri kullanma yetkinlikleri artırılacaktır. E-2-FATİH Projesi tamamlanacak ve teknolojinin eğitime entegrasyonu konusunda nitel ve nicel göstergeler geliştirilerek etki değerlendirmesi yapılacaktır. F-Yabancı dil eğitimine erken yaşlarda başlanacak, bireylerin en az bir yabancı dili iyi derecede öğrenmesini sağlayacak düzenlemeler yapılacaktır. G-Yükseköğretim sistemi, hesap verebilirlik temelinde özerklik, performans odaklılık, ihtisaslaşma ve çeşitlilik ilkeleri çer-çevesinde kalite odaklı rekabetçi bir yapıya dönüştürülecektir. G-1-Yükseköğretim Kurulu, standart belirleme, planlama ve koordinasyondan sorumlu olacak şekilde yeniden yapılandırılacaktır. G-2-Yükseköğretimde kalite güvencesi sistemi oluşturulacaktır. G-3-Yükseköğretim kurumlarının sanayi ile işbirliği içerisinde teknoloji üretimine önem veren, çıktı odaklı bir yapıya dönüştürülmesi teşvik edilecek ve girişimci faaliyetler ile gelir kaynakları çeşitlendirilecektir. G-4-Yükseköğretim kurumları çeşitlendirilecek ve yükseköğretim sistemi uluslararası öğrenciler ve öğretim üyeleri için çekim merkezi haline getirilecektir.

11. Beş Yıllık Kalkınma Planı

Amaç Tüm bireylerin kapsayıcı ve nitelikli bir eğitime ve hayat boyu öğrenme imkânlarına erişimi sağlanarak düşünme, algılama ve problem çözme yeteneği gelişmiş, özgüven ve sorumluluk duygusu ile girişimcilik ve yenilikçilik özelliklerine sahip, demokratik değerleri ve milli kültürü özümsemiş, paylaşıma ve iletişime açık, sanat ve estetik duyguları güçlü, teknoloji kullanımına yatkın, üretken ve mutlu birey yetiştirmek temel amaçtır.

1. Politika ve Tedbirler

A-Fırsat eşitliği temelinde, tüm kademelerde eğitime erişim sağlanacaktır.Tüm eğitim kademeleri itibarıyla Plan döneminde tekli eğitime geçilecek; bu amaçla ilave derslikler yapılacaktır A-1-Erken çocukluk eğitiminde 5 yaş zorunlu eğitim kapsamına alınacak, esnek zamanlı ve alternatif erken çocukluk eğitim modelleri oluşturulacak; bu amaçla ihtiyaç duyulan ilave derslikler yapılacaktır. A-2-Yeni derslik yapımı planlamasında, derslik inşa edilmesi planlanan yerdeki diğer eğitim binalarının verimli kullanımı dikkate alınacak, atıl vaziyetteki eğitim binalarının kullanımı öncelenecektir. A-3-Tüm eğitim kademelerinde okullaşma ve tamamlama oranları artırılacak, devamsızlık oranları azaltılacaktır. A-4-Özel eğitime gereksinim duyan bireylerin tespiti için il bazlı taramalar gerçekleştirilecek ve ihtiyaç haritaları oluşturulacaktır. A-5-Özel eğitim hizmetinin yaygınlaşması için mobil platformlar kurulacaktır.Öğrenme ortamlarının fiziki altyapısı, öğretim programı ve materyal zenginliği, öz bakım becerileri, bütünleştirme uygulamaları ve rehberlik hizmetlerinin standartları yükseltilecektir.Özel yetenekli çocuklar için Eğitim, Bilim ve Değerlendirme Kurulu oluşturulacaktır.Üniversitelerle işbirliği yapılarak zekâ ve yetenek testlerinin niteliği geliştirilecek, zekâ ve yetenek tanılama ve izleme merkezleri oluşturulacaktır. A-6-Özel eğitime gereksinim duyan bireylerin eğitim hizmetlerinden istifade edebilmeleri için beşeri ve fiziki imkânlar güçlendirilecektir. C-Öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin motivasyonları ve mesleki gelişimleri artırılacak ve öğretmenlik mesleğinin toplumsal statüsü güçlendirilecektir. C-1-Öğretmenlik Meslek Kanunu çıkarılacaktır. Konut imkânlarının kısıtlı olduğu bölgelerde öğretmenlerin barınma ihtiyaçlarını karşılayacak konut yatırımlarına devam edilecektir. C-2-Okul yöneticiliği profesyonel bir meslek haline getirilecek ve yönetici eğitimi akreditasyon yapısı oluşturulacaktır. C-3-Ehliyet ve liyakat temelli kariyer sistemi hayata geçirilecektir.Sınıf öğretmenlerinin yan alan ve mesleki rehberlik becerileri geliştirilecektir. C-4-Öğrenci kazanımları dikkate alınarak öğretmenlere ve okul yöneticilerine, görev yaptıkları eğitim kurumunun türü ve mahalline göre farklı oranlarda teşvik edici mekanizmalar oluşturulacaktır. C-5-Yatay ve dikey kariyer basamaklarına yönelik lisansüstü düzeyde mesleki uzmanlık ve gelişim programları açılacaktır. C-6-Hizmet içi eğitimlerin içerikleri öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin güncel ihtiyaçları çerçevesinde yenilenecek, mesleki ve teknik eğitimde hizmet içi eğitimler iş ortamlarında gerçekleştirilecektir. Ç-Mesleki ve Teknik Eğitimde Üretime Yönelik Yapısal Dönüşüm ve İstihdam Seferberliğine başlanacaktır. Ç-1-Plan döneminde bütün meslek liselerinin atölye ve laboratuvarları modernize edilerek günümüzün eğitim-istihdam ihtiyaçlarına uygun hale getirilecektir. Ç-2-Mesleki eğitimdeki kurum ve kuruluşlar bünyesindeki atölyelerin daha etkin bir şekilde kullanılması suretiyle döner sermaye gelirleri artırılacaktır. Ç-3-Sektör talepleri ve gelişen teknoloji doğrultusunda mesleki ve teknik eğitimde alan ve dalların öğretim programları güncellenecektir. Ç-4-Öğrencilerin meslek alanları arasında geçişlerinin sağlanabilmesi ve farklı mesleklere ilişkin kazanımlar elde edebilmeleri için birden fazla dalda sertifikasyon almaya imkân tanıyan çoklu mesleki beceri altyapısı oluşturulacaktır. Ç-5-Başta OSB’lerde olmak üzere meslek liseleri ile yükseköğretim kurumları program, yönetim, insan kaynakları, finansman ve fiziki altyapı açısından birbirini destekleyecek şekilde yeniden yapılandırılacaktır. Ç-6-Vasıflı insan gücü ihtiyacını karşılamak amacıyla mesleki ve teknik eğitim ile işgücü piyasası arasındaki bağ güçlendirilecektir. Ç-7-Mesleki ve teknik eğitimde kariyer rehberliği etkinleştirilecek; mesleki ve teknik eğitim liseleri ile meslek yüksekokullarının toplumdaki algısını güçlendirecek tanıtım faaliyetleri yürütülecektir. Ç-8-Öğrencilerin buluş, patent ve faydalı model başvurusu yapmaları teşvik edilecektir Ç-9-Mesleki ve teknik eğitim kurumları ile sektör arasında işbirliği protokolleri artırılacaktır.Ç-10-Mesleki ve teknik eğitim mezunlarının mesleki eğitim alanları ve seviyelerine göre farklı ücret uygulaması teşvik edilerek istihdamlarına öncelik verilecektir. Ç-11-Özel mesleki ve teknik okullarda eğitim gören öğrencilere yönelik destek ödemeleri sağlanacak, özel sektörün okul açmasına yönelik yatırım teşvikleri artırılacak ve OSB’ler başta olmak üzere özel mesleki ve teknik okul sayısı ve çeşitliliği artırılacaktır. Ç-12-Özel sektörün özel mesleki eğitim merkezi kurabilmesine yönelik mevzuat düzenlemesi yapılacaktır. Ç-13-Bilgi ve becerilerin güncelliğinin sağlanması amacıyla mezunların sertifikalı eğitim ve sektör ile üniversiteler tarafından akredite edilen dersleri almaları teşvik edilecektir. Ç-14-Mesleki eğitim programları ile sınav ve belgelendirme faaliyetlerine esas teşkil eden ulusal meslek standartları ve yeterlilikleri güncellenecek ve sayıları artırılacaktır D-Tüm eğitim kademelerinde öğrencilerin ilgi ve yeteneklerine uygun tasarım ve beceri atölyeleri kurulacaktır.Tüm eğitim kademelerinde okulların niteliği ve imkânları artırılarak okullar arası başarı farkı azaltılacaktır. D-1-Öğrencilerin akademik ve sosyal gelişimleri için destek programları uygulanacaktır. Öğretim programları esnek, modüler ve uygulamalı yapıya kavuşturulacaktır. D-2-Tüm eğitim kademelerinde öğrencilerin matematik ve Türkçe yeterlilikleri artırılacaktır.Matematik ve Türkçe öğretim programları güncellenecektir.Matematik ve Türkçe öğretmenlerinin yeni öğretim programlarına uyumunun sağlanabilmesi için hizmet içi eğitimler uygulanacaktır. D-3-Temel eğitim ve ortaöğretim kademesinde ders çizelgeleri yeniden yapılandırılacaktır.–D-4-Öğrencilerin kazanımlarını çeşitlendirmeye ve artırmaya yönelik etkin bir ölçme, izleme ve değerlendirme sistemi oluşturulacaktır. D-5-Her öğrencinin akademik ve diğer faaliyetlerine ilişkin kayıtların tutulduğu e-dosya oluşturulacaktır. D-6-Ölçme ve değerlendirme sistemi yeterlilik temelli etkinleştirilecektir. D-7-Öğrencilerin bilimsel, kültürel, sanatsal, sportif ve toplum hizmeti alanlarındaki etkinliklere katılımları desteklenecek, öğrenci yeterliliği üzerindeki etkisi izlenecektir. D-8-Eğitim sisteminin öğrenciler üzerinde yarattığı baskıyı azaltmak amacıyla kademeler arası geçişlerde uygulanan sınavlarda düzenlemeler yapılacaktır E-Teknolojiye erişimin sağlanması amacıyla okullara ağ altyapısı ve etkileşimli tahta kurulacaktır. F-Yabancı dil eğitimine ilişkin materyaller zenginleştirilecek, dinleme, konuşma, okuma ve yazma alanlarındaki becerilerin tümünü ölçmeye yönelik sistem geliştirilecektir. F-1-Yabancı dil öğretmenlerinin niteliklerini artırmaya yönelik hizmet içi eğitimler düzenlenecektir. G-Yükseköğretimde çeşitliliğinin artırılması sağlanacaktır. G-1-Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma Projesinin kapsamı genişletilecektir.Yükseköğretim sistemi küresel rekabet gücü olan, kalite odaklı ve dinamik bir yapıya kavuşturulacak; yükseköğretim kurumlarının niteliklerinin artırılmasına yönelik uygulamalara devam edilecektir. G-2-Dünya akademik başarı sıralamalarında 2023 yılı itibarıyla en az 2 üniversitemizin ilk 100’e ve en az 5 üniversitemizin de ilk 500’e girmesi sağlanacaktır. G-3-Öncelikli sektörler başta olmak üzere plan döneminde doktora mezun sayısı yıllık ortalama 15 bine çıkarılacaktır. G-4-Üniversitelerin dijital çağa ayak uydurması ve bilgiye ulaşımda açık erişim ve açık bilim uygulamalarının hayata geçirilmesi amacıyla açık erişim altyapıları ile uyumu sağlanacaktır. G-5-Akademik personellerin atama ve yükselme kriterleri alt sınırı merkezi olarak yükseltilecektir. G-6-Yükseköğretim kurumlarının kontenjanları, sektörel ve bölgesel beceri ihtiyaçları, üniversitelerin kapasiteleri, arz-talep dengesi ve mevcuttaki programların asgari doluluk oranları dikkate alınarak belirlenecek; eğitim-istihdam bağlantısı güçlendirilecektir. G-7-Mezuniyet sonrasında doğrudan meslek icra yetkisi veren yükseköğretim programlarında asgari başarı puanı şartı uygulaması genişletilecektir. G-8-Mezunların kariyer süreçlerinin takibi ve mezun-üniversite işbirliğinin güçlendirilmesi için mezun izleme sistemi kurulacaktır. G-9-Yükseköğretim kurumlarının eğitim, araştırma ve yenilik çıktılarına ilişkin verileri düzenli olarak takip edilecek ve raporlanacaktır. G10-Ülkemizin yükseköğretim alanında uluslararasılaşma düzeyi artırılacaktır. G-11-Etkili tanıtım çalışmalarıyla yükseköğretim sistemine uluslararası erişim kolaylaştırılacaktır. G-12-Yükseköğretim sistemindeki nitelikli uluslararası öğrenci sayısı artırılacaktır. G-13-Nitelikli yabancı uyruklu akademisyenlerin toplam istihdamı oranı içindeki payı artırılacaktır. G-14-Yabancı dilde eğitim veren programların sayısı artırılacak, yükseköğretim kurumlarının uluslararası öğrencilere yönelik barınma imkânları geliştirilecek ve uluslararasılaşmada kurumsal kapasite artırılacaktır.

Tartışma ve Değerlendirme

Yukarıda görüldüğü gibi geçmiş on yıllık dönem içerisinde pek çok alanda konulmuş hedefler gerçekleştirilmemiştir.Beş Yıllık Kalkınma Planlarının ana hedefleri ile alt hedefleri arasında benzerlik,tekrar ve uyumsuzluklar görülmektedir.Bu karışık tablo bize hedeflerin tutturulamadığını göstermektedir.Çağ nüfusunun net okullaşma oranlarında hemen bütün okul tüürlerinde yüzde 100’e ulaşılmamıştır.Özellikle 36-60 ay(3-4-5 yaş) çocuklarının okul öncesi eğitime(kreş,yuva,ana sınıfı/okulu) erişimi sorunu devam etmektedir.Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı başında %21.58 olan bu yaş grubu çocukların okullaşma oranı beş yılın sonunda 2012-13 eğitim yılında ortalama%28,74’e, Onuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı sonunda ise (2017-18 eğitim yılı) ortalama % 40.03 olmuştur. Özel eğitime gereksinim duyan engelli bireylerin okullaşma oranlarında da benzer rakamlar söz konusudur.Bu alanda önemli sayılara ulaşılmış rağmen halen engelli okul yaşı çocuklarının yaklaşık %50^si okullaşmamıştır. On Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planında 5 yaşın okullaşma oranının yüzde 75 olduğu,önümüzdeki beş yılda zorunlu eğitim kapsamına alınacağından bahsedilmektedir. Yüzde 25’lik kalan okullaşmayan çocuk sayısının mevcut nüfus projeksiyonlarına bakarak 300 bin olacağını öngörmekteyiz.15 Bin derslik yapılıp bu sayıda öğretmen atandığında sorun büyük oranda çözülmüş olacaktır. On Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planında verilen oranlara göre öğrencilerin %41.3’ü (2.108.200 öğrenci) ilkokulda,% 33.6’sı(1.814.041 öğrenci) ortaokulda,%6.8’(291.979 öğrenci) ortaöğretimde ikili eğitim ve öğretim görmektedir.2017-18 MEB İstatistiklerine bakıldığında 4.214.220 öğrencinin ikili eğitim yapan okullarda okuduğu anlaşılmaktadır. İkili eğitim yapan 4.214.220 öğrencinin 30 öğrencili sınıflara dağıtılıp tam gün eğitim yapmaları için yaklaşık140 bin 474 dersliğe gereksinim duyulacaktır. Büyükşehirlerde ikili eğitim yapılan okulların büyük bölümünün ana sınıflarında ikili eğitim yapılmaktadır.Özel eğitim,ökul öncesi,ilkokul,ortaokul ve liselerde yüzde 100 okullaşmanın gerçekleşmesi ve tam gün eğitime geçilebilmesi ancak yaklaşık 180 bin derslik yapmakla mümkün olabilecektir. Bütün hükümtlerin eğitim öğretim politikalarında öncelikli sorun alanı olarak görülen meslek eğitimi AKP’ninde 17 yıllık iktidarının da öncelikli sorun alanı olarak görülmüş meslek eğitiminin ortaöğretim içindeki payının yükseltilmesi çalışmaları yapılmıştır.Bu sorunun çözümüne yönelik Beş Yıllık Kalkınma Planlarında hedefler belirlenip,kamopanyalar düzenlenmiştir.Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planının başlarında %40.04 olan okullaşma oranı Onuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı sonunda %41.81’e ulaşabilmiştir.Aradan geçen 10 yılda mesleki eğitimde öğrenci sayısı 520 bin artmış olmasına rağmen toplam öğrenci sayısındaki genel artış nedeniyle mesleki eğitimin artış oran %1.80’de kalmıştır. Hem 2023 Eğitim Vizyonu’nda hem de OnbirinciBeş Yıllık Kalkınma Planında meslek eğitimine özel önem verilip geniş yer ayrılmıştır.Yoksulların,ezilenlerin ve ikinci plana itilmişlerin okulu olarak görülen meslek liselerine bu kesimlerinde pek rağbet göstermediği anlaşılmaktadır. Artık bu liselerde çocuk okutmak dar gelirli ve yoksul ebeveyinlere oldukça meşakatli ve masraflı bir tablo çıkarmaktadır. FATİH Projesi açıklandığında eğitimin bütün dertlerine derman olacak bir reçete olarak tanıtıldı.Açıklandığında geniş yankılar uyandıran projeden bugün kimse söz etmemektedir.Onbirinci Beş Yıllık Kalkınma Planında da bu projeye hiç yer verilmemiştir.Projenin akıbetinin ne olduğu bilinmemektedir.1.4 milyon tablet çöp,on binlerce akıllı tahta beyin travması yaşayarak aklını kaybetmek üzeredir.Milyarlarca lira kaynak ısraf edilmiş,israf edenlerden de an itibarıyla herhangi bir hesap sorulmuş değildir.Sınavların sistem üzerindeki baskısı azalmak yerine artarak sürmektedir. “Nitelikli Lise” diye açıklanan liselerin kontenjanlarının azaltılması bir yana bu yıl sayı 126 binden 139 bine çıkarılmıştır.Sınava giren öğrenci sayısında ise herhangi bir azalma yaşanmamıştır.Yabancı dil öğretimi hemen her dönemin başat sorunu olarak saptanmış,bu güne kadar sorunun çözümü için atılan adımlar çocuk ve gençlerin yabancı dil öğretimi sorunnunu çözmeye yetmemiştir.Öğretmen sorunu,sçmeden yetiştirmeye,yetiştirmden atammaya,atamadan sonra hakları bakımından eğitimin en kadim sorunu olma özelliğini korumaktadır.

Sonuç olarak,

Eğitim; gelişmenin, kalkınmanın, sosyalleşmeve kültürlenmenin, ilerlemenin, demokratikleşmenin, özgürlüklerin ve toplumsal değişimin lokomotifi sayılmaktadır.Ancak bizim eğitim sistemimiz bunu sağlamakta yeterli mi? diye soracak olursak alacağımız yanıt koskoca bir hayırdır.Bunun altında yatan nedenlerin arasında hiç kuşku yok ki yapılan beş yıllık kalkınma planlarında hedeflerin gerçekleştirilmemesi ya da tutturulmaması yatmaktadır.İşte bunun için diyoruz ki; plan yapmak yetmez gerçekleştirmek,gerçekleşmeyecek planları yaparak kendimizi kandırmamak,toplumu oyalamamak gerekir. Alaaddin Dinçer/Eğitimci/16.07.2019