Özel Eğitim Kurumlarında Neler Oluyor?

TBMM’de Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Alt Komisyonu’nda, özel gereksinimli bireylerin sorunları ele alındı.

Özel gereksinimlilerin yüzde 40,4’ünün, "bakım hizmetinin iyileştirilmesini" istediği tespiti yapıldı. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel eğitim ve rehabilitasyon kurumlarının istismarın önlenmesi amacıyla sürekli ve ciddi bir biçimde denetlenmesi gerekirken bu konuda sıkıntılar yaşandığı ortaya konuldu.

TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Alt Komisyonu’nda, “Türkiye’de Yaşayan Engelli Kadınlar ile Engellilere Bakmakta Olan Kişilerin Sorunları Ve Çözüm Önerileri Raporu” ve “Kız Çocukları Başta Olmak Üzere Gençlerin Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik Alanlarına Yönlendirilmesi Raporu” görüşülerek kabul edildi. İki rapor, 8 Temmuz’da komisyon üyeleri tarafından TBMM Başkanı Mustafa Şentop’a sunulacak.

Özel gereksinimli bireylerle ilgili 9 defa görüşme yapan komisyon toplantıları sonucu oluşturulan raporda, özel gereksinimin erkeklerde yüzde 5,9, kadınlarda 7,9 olduğu belirtildi. Eğitim, sağlık, istihdam gibi temel alanlarda özel gereksinimlilere ilişkin verilerin yeterli düzeyde olmadığı ve programların geliştirilmesi için kapsamlı istatistik çalışmalarına ihtiyaç duyulduğu tespiti yapıldı.

“Engelli Sağlık Kurulu Raporları”nda; veri güverliği, başvuru yapan kişiler için yeterli değerlendirme süresine sahip olunmaması, raporu bulunduğu halde değişik amaçlar için tekrar rapor alınması, kişilerin hakları ile ilgili bilgisi olmadan hastaneye başvurması, farklı hastanelerden alınan raporlar arasında farklılıklarının bulunması, rapor düzenlenen hastanelerdeki hekim ile kurulda hastayı değerlendiren hekimin farklı olması, kurumlar arası koordinasyon eksikliği, çocuklar için düzenlenen raporun süreli olması ve süresi dolunca yenilenmesi güçlüğü ve kişilerin yeniletmede gecikmesi sonucu sosyal hizmetten yararlanmasının gecikmesi sorunlarının yaşandığı tespit edildi.

Bu sorunlara ilişkin ücretlendirmenin tartışılması, rapordaki kullanım amacı kısmının kaldırılması, kişilerin rapor almadan önce bilgilendirilmesi, raporlarda içeriğin ayrıntılı yazılması, çocuklar için yönetmelik düzenlemelerinin yapılması, hastanelerin elektronik ortamda rapor düzenlenmesinin sağlanması, kurumların sadece görev alanına giren konularla ilgili verilere ulaşabilmesi gibi çözüm önerileri üretildi. Çözüm önerileri arasında, rapor için ücretlendirme tartışması dikkat çekti.

Yapılan araştırma, özel gereksinimli bireylerin yüzde 40,4’ü, “bakım hizmetinin iyileştirilmesi” istediğini ortaya koydu. Aynı araştırmada, bakımın yüzde 49 oranında anne üzerinde olduğu, bunu yüzde 18 oranı ile eşlerin takip ettiği tespit edildi. Ayrıca, eğitim konusunda toplumsal bilincin eksik olduğu, ailelerin özel eğitimde geç kaldığı, eğitimde istismarın önlenmesi maksadıyla sürekli ve ciddi bir biçimde denetlenmesi gerekirken bu konuda sıkıntılar yaşandığı, eğitim alanındaki profesyonellerin sayısının az olduğu, kaynaştırma sınıflarında olumsuz tutum ve davranışların geliştiği sorunları olduğu ortaya çıktı.

Kız çocukları başta olmak üzere gençlerin bilim ve matematik alanlarına yönlendirilmesine ilişkin raporda ise; Milli Eğitim Bakanlığı’nın hem 2023 Vizyon Belgesi hem de 2019-2023 Stratejik Planı’nda sadece “Ortaöğretime katılım ve tamamlama oranları artırılacaktır” adı altında kız çocuklarına yönelik bir planlama yapıldığı belirtildi. 2023’e kadar kadınların istihdam oranının yüzde 34’e çıkarılması hedeflenmişken, bu hedeflerin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 2019-2023 Stratejik Planı’ndaki hedefler arasına giremediği saptandı.

Komisyon toplantısının sonunda KEFEK Başkanı AKP İstanbul Milletvekili Canan Kalsın ile HDP İstanbul Milletvekili Züleyha Gülüm arasındaki “ceket” tartışması yaşandı. Canan Kalsın, raporların oylanması öncesinde söz isteyen KEFEK Üyesi Gülüm’e söz vermemesi tartışma yarattı. Kalsın, söz vermemesinin gerekçesini Gülüm’ün komisyona ceketsiz katılımı ile açıkladı. Gülüm ise “komisyon faaliyetlerinde ceket şartı olmadığını, böyle bir şart olsaydı ceket giyeceğini” aktardı. Ancak Kalsım’ın “Siz komisyon üyesi misiniz” sorusu üzerine tartışma büyüdü ve Gülüm, “Tabii ki komisyon üyesiyim ancak bu tarzınız nedeniyle konuşma talebimden vazgeçtim” dedi. Kalsım, KEFEK Üyesi ve HDP Ağrı Milletvekili Dirayet Dilan Taşdemir’in söz talebini de karşılamayarak komisyon toplantısına son verdi.

ŞEYMA PAŞAYİĞİT