Otizm Spektrum Bozukluğunda Dil ve Konuşma Terapisi: İletişim Yolunda Destek

Otizm Spektrum Bozukluğunda Dil ve Konuşma Terapisi: İletişim Yolunda Destek

Doğumdan sonraki ilk 3 sene içerisinde fark edilebilen otizm, son derece ciddi gelişimsel bozukluklar arasına yer alıyor. Otizm genel olarak sosyal ilişkilerde ve iletişime kısıtlılık ya da zorluk olarak tanımlanabilir. İletişime ve sosyal etkileşime zarar veren, tekrarlanan ve sınırlı davranışlara sebebiyet veren önemli bir rahatsızlıktır. Otizmin temel belirtileri yineleyici – sınırlayıcı davranış ve ilgiler, bilişsel gelişimde sapma ya da gerilik, sosyal ve iletişim alanlarında yetersizliktir. Uzmanların otizm ile alakalı gerçekleştirdikleri detaylı araştırmalara dahi bu duruma nelerin sebep olduğu konusunda net bilgiler elde edilememiştir. İkizler ve kardeşler üzerinde yapılmış olan araştırmaların sonucunda genetik faktörlerin önem arz ettiği görülmüştür. Bununla birlikte biyolojik ve nörolojik etkenler de yine araştırmalara dahil edilmektedir. Otizm çocuğun yetiştirme özelliklerine, ailenin ekonomik durumuna, topluma ya da ırka göre görülme sıklığı değişen bir rahatsızlık değildir.

Otizmli Bireylerde Hangi Dil ve Konuşma Sorunları Görülür?

Bireyde otizmin ortaya çıkması ile birlikte en fazla etkilenen beceriler iletişim ve sosyal etkileşim alanlarıdır. Çocuklarda dil edinimi süreci bu rahatsızlıktan ötürü gecikir. Kimi zamanlarda ise edinilmiş olan dil becerileri sonraki dönemlerde kaybolabilir. Bununla birlikte kelime hazinesinde sınırlılık, jest – mimik ile ses tonu kullanımına farklılıkların olması, ifadeleri tekrarlayıcı şekilde kullanmak, herhangi bir konuya aşırı derece odaklanma, anlaşılır yapıda olmayan sözcükler, tekrarlı anlamsız sesler, konuşmayıp bunun yerine çığlık ve ağlama gibi davranışlar görülebilmektedir. Konuşmayı öğrenmiş otizm sahibi bireylerde dilbilimsel konuda da farklılıklar ortaya çıkabilir. Eklerin ve zamirlerin kullanımı aşamasında farklılıklar görülür.

Otizmde Dil ve Konuşma Gelişimine Ait Belirtiler

Bireylerde otizm kaynaklı olan sorunların giderilmesi adına dil ve konuşma terapisi alınmadan önce belirtilerin dikkatlice incelenmesi gerekmektedir. Genel olarak ise bu belirtiler şunlardır;

• Konuşulan dilin gelişimi aşamasında gecikmelerin meydana gelmesi ya da hiçbir şekilde gelişme olmaması
• Kazanılmış konuşma becerilerinin gözle görülür şekilde kaybedilmesi
• Yaşıtlarına nazaran gelişimse düzeye uygun ilişkiler geliştirememesi
• İlgilerini, başarılarını ve diğer insanlar ile eğlenmelerini kendiliğinden paylaşma arayışına sahip olmaması
• Konuşması yeterli düzeyde olan kişilerde, başkaları ile iletişime girme ya da sürdürme konusunda belirgin bozukluğun oluşması
• Devamlı olarak aynı kelimeleri tekrarlayıcı şekilde söyleme veya özel bir dil kullanmaya başlama

Otizmde Dil ve Konuşma Terapisi Uygulamaları

Kimi aileler ikinci plana atıyor olsa da gerçekte otizmde dil ve konuşma terapisi son derece büyük bir öneme sahiptir. Gerçekleştirilecek terapi ile birlikte bireyin konuşma gelişimlerinin arttırılmasına yönelik tarzda davranışçı ve bilişsel yöntemlerin yanı sıra destekleyici ve alternatif yaklaşımlar kullanılır. Terapi süresi boyunca otizm çocuğun dil ve konuşma becerilerini hızlandırmak temel hedefler arasında yer alır. İletişim becerileri genişletilirken bu becerilerin günlük yaşamda kullanımı ile alakalı etkinlikler yapılır. Dil gelişiminin sağlanmasına yönelik etkinliklerin yanında oral motor becerilerin desteklenmesi ve varsa artikülasyon sorunlarını düzeltilmesi amacı ile çeşitli çalışmalar gerçekleştirilir.

Başlanacak dil ve konuşma terapisi esnasında mutlaka ailenin de terapistle iş birliği içerisinde olması gerekir. Ailelerin bu aşamada sabırlı olmasının önemi son derece büyüktür. Aileler terapist ile iletişim içerisinde olmalıdır. Terapi sırasındaki aktivitelerin evde de yapılması ve aynı yaklaşımın sergileniyor olması; etkili sonuçların daha kısa bir sürede alınmasını sağlar. Çünkü çocuklar vakitlerinin büyük bir çoğunluğunu aileleri ile geçirirler. Bu zaman zarfında da terapileri destekleyecek terapist destekli çalışmaların yapılması, çocuğun zamanlarını mümkün olduğunca verimli geçirmesini sağlamış olur.