KORONAVİRÜS GÜNLERİNDE ÇOCUK OLMAK!

Koronafobi diye adlandırılabilecek bir kaygı ve korkunun hakim olduğu ve yeni bir zorunlu evde yaşam biçimine geçtiğimiz bu olağanüstü günlere herkesin olabilecek en kısa sürede uyum göstermesi beklenmektedir. Biz yetişkin olarak olağanüstü günlere zor da olsa uyum sağlamaya ve günlük rutinlerimizi farklı yollarla devam ettirmeye çalışıyoruz. Eğer 0-13 yaş aralığında çocuğunuz varsa, yeni yaşam biçimi, bir diğer ifade biçimi ile hem kendinizin hem de çocuğunuzun ihtiyaçları ve uğraşılarını karşılayacak bir “evde yaşam” biçimine dönüşmek zorunda.

21. yy da tüketimin ve eğitimin maalesef, nesnesi haline gelen çocuk için çocukluğu yaşamak gerçekten çok zor. Bu zorluğun üzerine, evde çocuk olmak gibi yepyeni bir durumla karşı karşıyayız.

Uzun zamandır çocuklarının, özellikle öğrenme ve uğraşılarının sorumluluğunu okula ya da büyük annelere, bakıcılara bırakmış olan ebeveynler bu günlerde danışmanlığa ve rehberliğe ihtiyaç duymaktadırlar. Bu doğrultuda, aşağıdaki önerilerin ebeveynlere yol gösterici olması düşünülebilir.

• Öncelikle yetişkin olarak kaygı ve korkularımızı çocuklarımıza yansıtmamalıyız. Panik olmadan çocuğun anlayabileceği, yani çocuğun yaşına uygun olarak bu hastalığın ciddiyetini açıklayabiliriz. Bu durumun geçici olduğunu açıklayarak, çocukların hiçbir sorusunu cevapsız bırakmamalıyız.
• Evde sürekli erişilebilen, her çeşit medyadan, dünyada olup biteni izleme telaşına kapılmayın. Bu biz yetişkinlere de iyi gelecektir. Çocuklardan gelen bu tür haberleri izleme talebini de reddedin.
• Çocuklarımızı koronavirüs günlerinden önce, internet, akıllı telefonlar, tv ve tabletlerden uzak tutma gibi bir kaygımız ve çabamız vardı. Şimdi de çocukları bu teknoloji yardımı ile evde oyalamaya çalışmayalım. Online eğitimi ise gerekli yeterlilikte, çocuklarımıza çocukların da onayını aldığımız, plan ve rehberlik doğrultusunda vermeliyiz.
• Teknolojiyi çocuk ve ebeveyn birlikte uzlaşarak kontrollü ve uğraş değil, amaca uygun kullanabilmeliyiz. Teknoloji evde herkesi sakinleştirip sessizliğe ve özgürlüğe kavuşturan bir kurtarıcı olarak görülmemeli. Çocuklar için online eğitimi gerekli ve yeterli kullanın.
• “Ev uğraşıları neler olabilir?” sorusuna çocuklarınızla birlikte cevap bulun. Onların önerilerine kulak verin.
• Evlerde kaldığımız şu günlerde, ev temizliğinde ve yemek yapımında çocuklarınıza yapabilecekleri düzeydeki günlük sorumlulukları verin.
• Evde koronavirüs günlerinden önceki dönemde olduğu gibi erken kalkın, birlikte ve telaşsız, sakin kahvaltı yapın, asla evde hiç kimse pijamalarla dolaşmasın. Kıyafetlerimizi giyelim, dışarı çıkıyor gibi temiz ve bakımlı olalım. Sabah günün planını yaparak, evin içinde bizleri bekleyen uğraşı ve sorumluluklarımızı belirleyelim.
• Gün içinde çocuklarımızla birlikte, yapabileceğimiz uğraşılar;
• Müzik dinlemek ve birlikte dans etmek
• Ekran karşısında modeller eşliğinde çocuk sporları yapmak
• Yemek hazırlama planı yaparak, birlikte mutfakta yemek pişirme, yeni pasta, kurabiye denemeleri yapmak, sofra düzenine daha çok özen göstermek
• Evdeki çiçek bakımlarını birlikte yapmak, birlikte yeni çiçekler ekmek ve hergün çiçekleri izlemek
• Senaryolar yazarak, evde kısa filmler çekip birlikte izlemek, üzerine konuşmak ve yakın çevremizle online paylaşmak.
• Yeni bir kurgu oluşturup, hergün devamını yazacak şekilde bir hikaye, öykü ya da kısa bir roman yazmaya başlayabilirsiniz.
• Aile albümlerini düzenleyin. Bu vesile ile çocuğunuza kişisel bir albüm yapabilirsiniz. Eski dijital fotoğraflarınızı hep birlikte izleyerek anılarınız üzerine sohbet edin
• Birden çok çocuğunuz varsa, çocuklarınız arasında adil iş bölümü yapmaya özen gösterin.
• Çocukların el becerilerinin gelişimi ve kendini keşfetmek için fırsat yaratabilecek; resim yapmak, çocukların dünyasına uzun yıllardır giremeyen dikiş dikmek, örgü örmek, dokuma yapmak, origami yapmak, takı tasarlamak, artık materyallerle (karton kutular, rulolar, pet şişeler, eski dergi ve gazeteler, kullanılmayan giysiler, kumaşlar, kaplar vb.) tasarımlar geliştirmek keyifli zamanlar geçirmenize vesile olacaktır.
• Evde çocuklarla her anınızı birlikte geçirmek durumunda değilsiniz, çocuklara evi kullanarak serbest oyun kurabilecekleri, evi dağıtıp kirletebilecekleri zamanalar için fırsatlar vermemiz gerekir. Evde sürekli bir meşguliyet ve denetim çocuklarla çatışma yaşamamıza neden olur. Yetişkinler gibi çocukların da yalnız kalmaya ve tek başlarına birşeylerle meşgul olmaya ihtiyaçları vardır.
• Akşam saatlerinde aile bireyleri ile birlikte film izlemek ve film üzerine konuşmak öğretici ortamlar yaratır. Film seçiminde yine çocuklarla ortak karar vermemiz gerekir.
• Sessiz sinema gibi bazı drama oyunları oynanabilir. Gerekirse bu oyunlara komşular, arkadaşlar, akrabalar online görüntülü aramalarla katılabilir. Bu da sosyal mesafe kaygısını azaltabilir.
• Çocuklarınızın en yakın arkadaşları ile zaman zaman görüşebilecekleri görüntülü arama grupları kurarak yine sosyal mesafe kaygısı azaltılabilir.
• Kitap okumak bu günlerde çok önemli bir aktivite olabilir. Herkes köşesine çekilerek, yapılan günlük plana göre okuma saatleri oluşturulabilir.
• Sosyal mesafeyi koruyarak mutlaka çocukları açık hava yürüyüşlerine çıkarınız. Oyun parklarına gitmek yerine bisiklet, paten, kaykay gibi kişisel araçları kullanacakları alanlarda temiz hava ve hareket fırsatları sunmalıyız.
• Ev dışında bahçeye çıkmak ve akranları ile oyun oynamalarını sağlamak sizin kontrol ve çocuğunuza verdiğiniz koronavirüs eğitimi dahilinde olabilir.
• Asla alışverişe çocuklar götürülmemeli, sanal alışverişlerinizde fikirleri alınmalı.
• Şu günlerde online kullanıma ücretsiz açılan ulusal ve uluslararası sanat galerileri, müzeler, kütüphaneleri ziyaret etmek için ev günlerinin iyi bir fırsat olduğunu unutmayalım.
• Ev yaşantınızın içinde çocuklarınızla mutlu olabileceğinizi ve bunu keşfetmek için koronavirüs günlerinin bir fırsat olabileceğini benimsersek, bugünler geçtikten sonra da unuttuğumuz bazı sağlıklı iletişim ve etkileşimli alışkanlıklarımıza geri dönebiliriz.
• Homeoffice çalışan ebeveynler aralarında işbirliği yaparak, birbirlerine çalışma imkanı sunmalıdır. Plan yapılmadığı takdirde ebveyn huzursuzluğu çocukları olumsuz yönde etkileyecektir.

Porf.Dr. Mesude Atay