FETHİ ESENDAL’I YİTİRDİK…
FETHİ ESENDAL’I YİTİRDİK…
FETHİ ESENDAL’I YİTİRDİK…
Cumhuriyetimize kanat geren eğitim çınarları birer birer gidiyor. Geride kalan eğitimcilere mücadele tarihlerini miras bırakıyorlar.
Fethi Esendal da 2021 yılının son günlerinde (9 Aralık) sessiz sedasız aramızdan ayrıldı. Geride anılarından oluşan “Yalnız Kalanlar” ve “Kaybolan Köy” adlı yapıtları bıraktı.
Peki kimdir Fethi Esendal?
1932’de Kovalca köyünde (Bozüyük) doğdu.
1949’da Eskişehir / Çifteler Köy Enstitüsünü bitirdi. Köy, kasaba ve şehir ilkokullarında öğretmenlik yaptı.
İlköğretim Müdürlüğü, Halk Eğitim Müdürlüğü görevlerinde bulundu.
Gazi Eğitim Enstitüsü’nün Eğitim Bölümünü ayrıca Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü’nü bitirdi.
Bakanlık merkez örgütlerinde şube yöneticiliği ve uzmanlık yaptı.
İzmir Milli Eğitim Müdürlüğü ve iki kez Milli Eğitim Bakanlığı Özlük İşleri Genel Müdürlüğü görevlerinde bulundu.
Kasım 1980’de Milli Eğitim Bakanlığı Müşavirliğinden emekli olduğunda milli eğitim alanında otuz bir yıl hizmet vermiş bir eğitimciydi. O günden sonra deneyimlerini yeni kuşaklara aktarmak için çalıştı. Kitaplar yazdı.
Köy öğretmenliğinden Milli Eğitim Bakanlığı Özlük İşleri Genel Müdürlüğüne alın teriyle, başarılarıyla ve her zaman eğitimini sürdürerek geldi Fethi Esendal… Bu ısrarlı yükselişinin temelinde onun köy enstitülerinde aldığı çağdaş eğitimin çok büyük payı vardır.
Esendal, enstitülerin, enstitü olduğu dönemlerde eğitime başlamış, yıkılma sürecinde öğrenciliğini tamamlamıştır. Bu hüzünlü süreci “Yalnız Kalanlar” adlı yapıtındaki anılarında çok güzel anlatır.
Fethi Esendal öğretmenimizi ben Köy Enstitüsü ve Çağdaş Eğitim Vakfı’nda tanıdım. İlk tanıştığımızda, ağırbaşlı, vakur, yerinde ve zamanında konuşan bir devlet adamı izlenimi edinmiştim. Sonraları bu ilk saptamamın ne kadar doğru olduğunu da yaşayarak gördüm.
“Anadolu’da Aydınlanma Ateşini Yakanlar 3” adlı yapıtımda onunla yaptığım söyleşiye de yer verdim. Bu söyleşi çalışmalarımız sırasında onu daha yakından tanıma olanağını buldum. Sonrasında Fethi Esendal öğretmenimiz İzmir’e taşındı. Milli eğitim müdürlüğünü yaptığı güzelim İzmir’e yerleşti. Artık telefonla konuşuyorduk. Yazdığım ve gazetelerde yayınlanan yazılarımı Watsapp’tan ona da gönderiyordum. Her seferinde geri dönüş yapıp kutluyordu. Sonra konuşuyorduk. İki ayrı kuşaktan, iki öğretmen olarak düşüncelerimizi paylaşıyorduk. Onun büyük deneyimleri, yaşadıkları benim için çok değerliydi, onu uzun uzun dinliyordum.
12 Eylül öncesinin sıcak günlerinde CHP’li iki Milli Eğitim Bakanı; Mustafa Üstündağ ve Necdet Uğur ile birlikte çalışmıştı. MC Hükümetleri döneminde ise, görevden alınmıştı. Özlük İşleri Genel Müdürlüğü gibi çok zor bir görevi üstlenmişti. Çünkü o dönem öğretmenlerin çoğu keyfi idari cezalara çarptırılıyor, sürülüyor, kıyılıyordu. O öğretmenlerin cezalarının kalkması açısından yaptığı görev çok önemliydi. Esendal tüm bu görevlerden alnının akıyla çıkmıştı.
Biraz önce oğlu Bülent Esendal ile görüştüm. Başsağlığı dileklerimizi ilettim. Onu anılarıyla birlikte bir kez daha andık. Sanırım gelecekte eğitim tarihini yazanlar, ona güzel bir sayfa ayıracaklardır…
Işıklar içinde uyusun…
Fotoğraf: Fethi Esendal, Erdal Atıcı
2 Şubat 2022
Erdal Atıcı