Dr.Öğr.Üyesi Mustafa KARAAĞAÇLI: Demokraside Gözü Olmayanın, Seçimde Kulağı Olmaz!
Demokraside Gözü Olmayanın, Seçimde Kulağı Olmaz! Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Karaağaçlı 1.Seçim ve Geçim Seçim, Cumhuriyetçi Demokrasinin vazgeçilmezidir. Seçim, yurttaşların belirli aralıklarla, yasalara uygun olarak devlet başkanı, milletvekili veya yerel yöneticileri adaylar arasından oy kullanarak s e ç t i k l e r i siyasi katılımcılıktır. Seçim, halkın seçtikleriyle halkın egemenliğinin temsiliyetidir. Seçim, halkın yönetimde söz sahibi olmasıdır. Çünkü; Seçim, yaşamsal geçimin de günlük pratiğe yansımasıdır. Seçimden temel murat; halkın kendi kendini yönetmesini sağlamaktır. Seçim, seçimle seçilenlere de yani yönetenlere de “meşruiyet kazandırmaktır. Seçim, “hesap verebilirliği sağlamaktır.” 2.Türkiye Coğrafyası’nda Seçim Türleri, Sistemi ve İlkeleri 2.1.Seçim türleri: Seçimler (1)Genel seçimler; parlamentoya milletvekilleri seçmek için yapılır. (2)Cumhurbaşkanlığı seçimleri; Halk tarafından iki turlu yapılarak (P 1) oy alan adayın devlet başkanı seçilmesidir. (3)Yerel seçimler; belediye başkanları ve muhtarları seçmek için yapılır.(4)Referandum; Halkın doğrudan bir yasa veya anayasa değişikliği hakkında karar vermesidir. 2.2.Türkiye'de Seçim Sistemi: Milletvekili genel seçimleri 5 yılda bir, 600 üyeli TBMM için yapılmaktadır. Nispi temsil sistemi olarak seçimlerde, %7 ülke barajını geçen partilerin kazandığı oyların oranına göre milletvekilliği çıkardığı seçim sistemidir. 2.3.Seçimin temel ilkeleri: Seçimler (1)Gizli oy, (2)açık sayım ve (3)döküm ilkelerine dayanır. 3.Seçimin İnce ve Egemen Manidarlıkları Seçim toplu bir bağımsız iradenin birden fazla aday arasında tercihte bulunmasını sağlar. Seçim, tayin etme ve atama işleminin zıttı olarak özgür iradenin yansımasıdır. Seçim, (1)Yasama, (2)Yürütme ve (3)Yargı güçler ayrılığının aktörlerinin seçilmesidir. Anılan güçler ayrılığında; seçim yoksa atama ve tayin varsa orada “demokrasi” seçimsizdir. Seçimsiz olan yerde, atananlarla halkın egemenliği tecelli edemez! Teknokrat kişiler seçilenlerin halka karşı sorumluluklarında amatör formasyonludur. Amatör tanımlarla ve görevlerle profesyonel ve bilimsel çözümlerin çıkması lekeli ve zedelidir (Karaağaçlı, 2024). Çünkü; siyaset bir bilim politika bir sanattır. 4.Seçimde Kutsal Olan; “Oy Hakkı” Anayasada Güvencelidir! Kimlerin oy kullanabileceği? Sorusu Cumhuriyetçi Demokrasinin temel sorunlarındandır. Oy hakkı, vatandaşların seçimlerle karar mekanizmalarında iradelerini yansıttıkları temel hukuki haktır. Türkiye'de 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halka açık politik seçimlerde aktif oy kullanma hakkına sahiptir. Oy hakkı TC Anayasa'sının 67. maddesiyle güvence altına alınmıştır (TBBB, 1982). Çünkü; 18 yaşını dolduran vatandaşlar seçimlere katılma, oy verme ve eşit temsil ilkeleri çerçevesinde bağımsız veya parti içinde siyaset yapma hakkına sahiptir. 5.Seçme, Seçilme, Seçim ve Oy Hakkı İyi Güzel de!...Ya; Seçime Uzak Duruş? Bir siyasal yapının-partinin ve iktidarın erken, ara ve genel seçimden kaçınma nedenleri genellikle şu nedenlerle somutlanır: Zayıflayan oy oranlarından kaynaklanır. Yüksek enflasyon gibi ekonomik krizlerin yurttaş davranışlarını belirlemesidir Son seçimlerde başarısız sonuçların alınmasıdır. Başarısızlıkların yarattığı güvensizliklerin artmasıdır. Seçimi kaybetme korkusu da seçime uzak ara durmadır. Yönetenlerin yönetimi bırakmama niyetidir. Zayıflayan oy potansiyelini ve oy kaybını geri kazanmak için zamana ihtiyaç duyulması da siyasal erkin seçime uzak durma nedenlerindendir. 6.Oysa; Seçim İyidir! İyi Olan da Seçime Yakındır! Cumhuriyetçi demokrasinin teminatı olan seçim, merkezi iktidarın meşruiyetinin halkın marifetiyle tescil edilmesidir. Yurttaş bireylerin alım gücü iyiyse; yönetenler sandıktan neden çekinsinler? Düşük enflasyon ve ekonomik veriler iyiyse; merkezi iktidar sandıkta neden veto alsın? Kamuoyu onay barometreleriyle birinci parti iklimi olan parti neden sandıktan uzak dursun? Merkezi iktidarın günlük saha, iç pazar ve dış politik uygulamalarına karşı artan toplumsal memnuniyet varsa; iktidar neden sosyal ve siyasal baskı hissetsin? İnsan hakları, özgürlükler ve Anayasal haklar güçlüyse, seçimden niye uzak durulsun? 7.Yargı ve Vargıda; “Seçim Meşru Bir Meşruiyettir!” Seçim, halkın egemenliğinin sadık marifetiyle kendisini yönetenlere emanet olarak verilmesidir. Bir seçim bir yönetime ila-nihaye yönetim hakkı vermediği gibi; “erkeni, arası ve geneli” türlü öznesi ne olursa olsun bir seçim “onay, red ve meşru bir meşruiyettir.” Kaynaklar Karaağaçlı, M. (2024). Amatör Tariflerle, MEA’leri Yürümez!. http://www.mektepligazete.com. Köşe Yazıları. Mustafa Karaağaçlı, 22.11.2025. TBMM, (1982). TC Anayasası. Ankara: TBMM. 09 Kasım 1982. 17863 Sayılı Resmi Gazete. İletişim ve Erişimi Dr. Öğr. Üyesi Mustafa KARAAĞAÇLI T.C.Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi, EBB Öğretim Üyesi e-posta-1: [email protected] e-posta-2: [email protected] Web-1 : w3.gazi.edu.tr/~mkara Web-2 :https://avesis.gazi.edu.tr/mkara ORCID :https://orcid.org/0000-0003-3488-1021 Süren Yayın Ortamları ve Portalları Futbol-spor-yorum :www.yurtspor.com.yazarlar Eğitim,sosyoloji ve güncel:www.mektepligazete.com.köşeyazıları Bilim-araştırma :www.mektepligazete.tebeşirbülten.com Konuk yazarlığı-1 :www.bcp.org.tr Konuk yazarlığı-2 :www.derslerdergisi.comr Tüm yayınlar blogu :mustafakaragacli.blogspot.com Bilişim Medyaları Facebook-1 :Kirizma Facebook-2 :Mustafa Karaağaçlı X :M_Karaagacli_ İnstagram :mustafakaraagacli1 Youtube kanalı:http://www.akademikada.youtube.com/@
