Dr. Mustafa Karaağaçlı: Türkiye Sosyolojisi'nde Okul Yemeği ve Sağlıklı Su İstemi

Türkiye Sosyolojisi'nde Okul Yemeği ve Sağlıklı Su İstemi Dr. Mustafa Karaağaçlı 1.Öndeyi "Türkiye Sosyolojisinde Okul Yemeği ve Sağlıklı Su İstemi temalı bu çalışmanın temel amacı; Türkiye Eğitim Coğrafyası'nda tüm öğrencilere verilebilecek okul yemeği ve sağlıklı su istemine ulusal kamu oyununun dikkatini çekmektir. Çalışma, kaynaklarda sıralanan literatür verilerine ek olarak yazanın postpozitivist görüşleriyle oluşturulmuştur. Çalışma sistematiği; (1)Öndeyi, (2) Temel İhtiyaçlarda Yemek ve Su, (3)Okul Yemeği ve Sağlıklı Su İhtiyacı, (4) Türkiye Eğitim Coğrafyası'nda Yaklaşık 20 Milyon Öğrenci Yemek ve Su Bekliyori, (5) Türkiye Sosyolojisi Okul Yemeği ve Temiz Su Diyor!, (6) MEB Bütçesinde Okul Yemeği ve Sağlıklı Su Kalemi Yer Almalıdır, (7) Sonuçlar, (8) Öneriler, (9)Vargı ve Yargı alt başlıklarında hazırlanmıştır. 2. Temel İhtiyaçlarda Yemek ve Su Herkes bilir ki, yemek en temel intiyaçtır. Anadolu insanı terbiyeyi asla açlığa bağlamaz! Akademik yapıda ise Maslow'un İhtiyaçlar yapısında; en temelde fizyolojik ihtiyaçlar yer alır. Yemek ve sağlıklı su, anılan ihtiyaçların somut adıdır. Çünkü; gezegene uyanınca her bireyi bir günde 3 öğün yemek ve su ihtiyacıyla karşılaşıyor, 3.Okul Yemeği ve Sağlıklı Su İhtiyacı Eğitim ve öğretim süreçlerinde öğrencilerin fiziksel, zihinsel ve duyuşsal gelişimleri için yemek ve su en temel ihtiyaçtır. Sağlıklı insandan söz edebilmek için fizik ve ruh tümeli birlikte ele alınmalıdır. Bu tümelin olumlu olarak gerçekleşmesi ise yeterli beslenme ve sağlıklı suya erişimle doğrudan ilişkilidir. 4. Türkiye Eğitim Coğrafyası'nda Yaklaşık 20 Milyon Öğrenci Yemek ve Su Bekliyor! Türkiye Eğitim Coğrafyasında okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde öğrenci sayısı bir yılda yaklaşık 750 bin artış göstererek, 19 milyon 904 bin 679'a ulaştı. Okullarda görev yapan öğretmen sayısı ise 1 milyon 154 bin 383 oldu (MEB, 2024). Bu sayısal veriler, ışığında milyonlarca öğrenci, sosyal, kültürel ve ekonomik eşitsizlikler ve dengesizlikler nedeniyle günde bir öğün de olsa yemek ve sağlıklı suya ulaşamamaktadır, Ulaşanların ise iyimser bir öngörüyle tüm öğrencilerin 'nu, yani yaklaşık 2 milyon olduğu gözlenmektedir. Beliren görünüm ise öğrencilerin bir öğünle de olsa proteinli, vitaminli, kalsiyumlu yemek ve temiz suya erişim eksikliğini somutlandırmakta, öğrencilerin gelişimini olumsuz etkilemekte, okul başarılarını düşürmektedir. Bu durumun en önemli bir sonucu olarak da; 18 milyon öğrenci eğitim hakkından 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanu'nunda yer verilen "fırsat ve imkan eşitliğinden Türkiye Eğitim Coğrafyası'nda eşit bağlamlı olarak yararlanamadığının belirli özel ipuçlarını vermektedir MEB, 1973). Sonuçta eşitsizlik, bir toplumdaki kaynakların adaletli ve eşit olmayan dağıtılmasını gösterirken; 1. Türkiye Eğitim Coğrafyası'nda ortalama her dört öğrenciden biri yoksulluk sorunu yaşamaktadır. 2. Sağlıklı beslenme ve suya erişimde sorun yaşayan öğrencilerin de fiziksel, zihinsel ve duyuşsal gelişimleri yetersiz kalmaktadır. 3. Sağlıklı beslenme ve suya erişimde sorun yaşayan öğrencilerin okul akademik başarılan düşmektedir. 4. Sağlıklı beslenme ve suya erişimde sorun yaşayan öğrencilerin bilişsel dikkat süreleri kısalmaktadır. 5. Sağlıklı beslenme ve suya erişimde sorun yaşayan öğrencilerin, bilişsel ve duyuşsal algılamaları azalmakta fiziksel performansları düşmektedir. 8.Öneriler "Türkiye Sosyolojisinde Okul Yemeği ve Sağlıklı Su İstemi" konulu bu çalışmada ulaşılan sonuçlar doğrultusunda uygulamalarda dikkate alınmasında yarar görülen öneriler aşağıda sıralanmaktadır. 1. Öğrencilerin eğitim-öğretim süreçlerinin sağlıklı yürütülmesi için okul yemeği ve sağlıklı su ihtiyaçlan kamusal yani MEB bütçesinden ücretsiz karşılanmalıdır. 2. 1739 sayılı Milli Eğitim Kanu'nunda yer verilen "fırsat ve imkan eşitşiği" temel ilkesi yemek ve su kalemlerinde hayata geçirilerek sosyolojik eşitliğe duyarlı yaklaşılmalıdır.. 3. Okullarda sunulacak okul yemeği ve sağlıklı suyun sosyo-ekonomik zorluklar yaşayan ailelere de aynı zamanda maddi bir destek olacağı unutulmamalıdır. 4. Ulusal eğitim-öğretim sisteminin girdi, işlem ve çıktı yapılarındaki çıktılarının salt bilissel akademik başarı göstergelerinden oluşmadığı öğrencilerin fiziksel ve duyuşsal gelişimlerinin de tümel olarak dikkate alınması gerektiği konusunda yapılacak özel düzenlemelerde okul yemeği sağlıklı suya özel bir önem verilmelidir. 5. Taşımalı eğitim yapan okullarda öğrencilerin okul yemeği ve sağlıklı su ihtiyaçlarından hiçbir gerekçeyle bir kısıtlamaya gidilmemelidir 9.Vargı ve Yargı Her sorunun çözümü de uygun bağlamında ele alınmasıyla çözülebileceği temel bilimsel bulgusu ışığında, "okul yemeği ve sağlıklı su sorunsalı da, kendine özel yapısıyla ele alınıp çözülebilir. Çünkü, anılan sorunsalın, salt bir finansal kaynak ve bütçe planlaması olmayıp, kamu kaynaklarının eşitlik ilkesince eğitimde-öğretimde öğrencilerden yana kullanılması konusunun özenli bakış ve duyarlılık tavı olduğu unutul-me-malıdır. Türkiye Eğitim Coğrafyası'nda, "Atatürk İlkelerine ve Cumhuriyet'in Kuruluş Felsefesine" uygun bilimsel doğrulu uygulamalar, kamusal eğitimi de güçlendireceğinden, temel insani fiziksel sosyal haklardan olan "okul yemeği ve sağlıklı su hakkı" da yaşama yansıtılabilecektir. Yeter ki; devletin adaleti yönetimden önde, yasaması nesnel, uygulaması ise hakça paylaşımlı kollektivizm düşünceli olsun! Kaynaklar Halk TV (2024). Ana Haber Bülteni. 28 Ağustos, 2024, Karaağaçlı, M. (2021-1). Eğitimin Sosyolojisi. İkinci Yazım Birinci Basım. Ankara: Kitapçı Basımevi Yayıncılık Dağıtım Tasarım San Tic. Ltd. Şti. ISBN No:978-605-62357-9-5. Bandrol Seri Aralıkları: THG-PRH 637078-637207. Karaağaçlı, M. (2023). Her Durum ve Zaman Değişkeninde Kamu Minimal ve İsteksiz Olamaz! Mektepli Gazete. http://www.mektepligazete.com, 28 Ağustos 2023. Karaağaçlı, M. (2024). Gün Bir Öğün Üç Ama; Ben Bir Öğün İstiyorum.www.mektepligazete.com. 05.09.2024. Manza, J. (2020). Eşitsizlik. Çev: Çağrı Mutaf. Ed: Bryan S. Turner. ss.288-293. İstanbul: Pinhan hakça paylaşım ve üleşimin becerilemediği durumlarda ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın ana temasını oluşturan "okul yemeği ve sağlıklı su bağlamındaki eşitsizlik kalemi de sosyolojik olarak adaletsiz ve eşitsiz dolayısıyla hukuktan ve insan haklarından uzaklığın olumsuz resmidir. 5. Türkiye Sosyolojisi Okul Yemeği ve Temiz Su Diyorl Türkiye ölçeğinde gelinen noktada gelir dağılımı, işsizlik, yüksek enflasyon, ve konut kiraları gibi yaşamsal zorluklar dikkate alındığında; Türkiye Sosyolojisi, her öğrencinin bir öğün okul yemeği ve sağlıklı suya eşit erişim hakkının olduğunu-olması gerektiğini göstermektedir. Aksi halde ise sosyolojik eşitsizlik gerçeğiyle karşılaşılmış olur; Çünkü Sosyolojik eşitsizlik, bir toplumdaki kaynakların adaletli ve eşit olmayan her tür bağlamdır. Sosyolojik eşitsizlik; güç, din, akrabalık, prestij, ırk, cinsiyet, yaş ve sosyal sınıfın getirdiği toplumdaki sosyal mallara erişimin farklılaşmasından kaynaklanır. Sosyolojik eşitsizlik, post kapitalist yeni öznel liberal tutucu kuşatmacı siyasi politiklerle derinleşir. Sosyolojik eşitsizlik, hangi alan ve hizmet biriminde ele alınırsa alınsın, o sistemle ilgili "girdi- İşlem-çıktı ürün öğelerindeki ontolojik olarak eşitliğinin olmamasıdır (Karaağaçlı, 2021-2:36 ve Manza, 2020). Çünkü, anılan bu öğelerin işleyiş süreçleri sonucunda, eğitim, beslenme, işgücü piyasası, gelir kaynağı, sağlık hizmetleri ve ifade özgürlüğü kalemlerinde de eşitsizlikler derinleşmiş olur. 6.MEB Bütçesinde Okul Yemeği ve Sağlıklı Su Kalemi Yer Almalıdır TBMM'de 14 Kasım 2024 tarihinde MEB 2025 Yılı Bütçe Görüşmeleri yapılacağından; her öğrenci için okul yemeği ve sağlıklı su bedelinin planlanan bütçede yer alması sağlanmalıdır. Bu konuda şu veriler somut bir ipucu niteliği taşımaktadır: Okul öncesi eğitimde 40TL, İlkokulda 50TI, ortaokul ve liselerde 60TI olarak haberleştirilmişti (Halk TV, 28 Ağustos, 2024). Zira, güçlü kamu, Türkiye coğrafyasında ulusal eğitimde tüm öğrencilere bir öğün yemeği sunabilir. Bu yaklaşım ise sosyal devlet ve sosyal eşitliği de söylemden eyleme dönüştürmüş olur (Karaağaçlı, 2023 ve Turner, 2020). Yeter ki; Serbest piyasa ve özel şirket aklı kamusal iradeye egemen olmasın! Temel ekonomik kararlar özel sektör korumalı olarak uygulanmasın! Çünkü, özel girişimin yaygınlığı, bireysel haklarının koruyucusu ve teminatı olamaz! Çünkü, küçülen kamu, makro kitlelerin bireysel, hukuki, sosyal, kültürel ve ekonomik haklarını Sosyo-ekonomik düzenin kurgulayıcısı da rantiyecisi de özel teşebbüs olmasıni koruyamaz! Çünkü, kamuyu küçülerek özelleştirmeyi güzelleyen yeni özneli tutucu kuşatmacı politikalar "bireysel ve ulusal özneli yüklemler kurmaz, dolayısıyla kamusal girişimler yapmaz!" Çünkü, yeni özneli liberaller devletin kamusal hizmetlerinden çekilmesini isterler. Aksi görüşte olanları "çağın gerisinde kalmakla suçlarlar" (!). Yeni öznelerin yönetsel tercihi, kamusal hizmetlerin sunumunda kollektivist yaklaşım yerine tekelci özel-siyasayı öne çıkarırlar (Karaağaçlı, 2024). 7.Sonuçlar "Türkiye Sosyolojisinde Okul Yemeği ve Sağlıklı Su İstemi konulu bu çalışmada ulaşılan sonuçlar şunlardır. MEB (1973), Milli Eğitim Temel Kanunu. Temel Öğretim İlkeleri. Yayımlandığı Resmi Gazete. Tarih: 24/6/1973 Sayı 14574. Turner, Bryan S. (2020). Eşitlik. Çev: Çağrı Mutaf. Ed: Bryan S. Turner. ss.286-288, Istanbul: Pinhan Yayıncılık İletişim ve Erişim Dr. Öğr. Üyesi, G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi, EBB Öör. Üyesi. [email protected] e-posta https://orcid.org/0000-0003-3488-1021 ORCID Web (1): w3.gazi.edu.tr/-mkara Web Web (2): https://avesis.gazi.edu.tr/mkara (3): www.yurtspor.com Web (4): www.mektepligazete.tebeş Web (5): www.mektepligazete bülten Facebook (1): Kirizma Facebook (2): Mustafa Karaağaçlı Twitter M Karaagacli Instagram: mustafakaraagaclil Blog mustafakaragacli.blogspot.com