1 Mayıs’ın İmgesi Bayram Simgesi Emek ve Dayanışmadır
1 Mayıs’ın İmgesi Bayram Simgesi Emek ve Dayanışmadır
1 Mayıs’ın İmgesi Bayram Simgesi Emek ve Dayanışmadır
Dr. Mustafa KARAAĞAÇLI
1 Mayıs’ın Evrimi
1 Mayıs dünyada ilk kez 1856'da Avustralya'nın Melbourne kentinde taş ve inşaat işçileri, günde sekiz saatlik iş günü istemlerini dile getirmeleri amacıyla yürüyüş yapmalarıyla başladı.
Benzer istem yani günde 8 saat çalışma beklentilerini işçiler, 1 Mayıs 1886'da Amerika İşçi Sendikaları Konfederasyonu organizasyonuyla Chicago kentinde gösterdiler.
Bu gösterilerin nedeni; işçileri haftada 6 gün günde 12 saat çalışma koşullarının iyileştirilmesine dönüktü.
17. yüzyıl sonları ve 18. Yüzyılın başında kapitalist politikalar sonucu işçiler için çalışma ve yaşama koşulları son derece kötüydü.İşçiler uyumanın ve yemek yemenin dışında kalan zamanlarında günde 16 saat çalışırken, dinlenme, eğlenme kendine, eş ve çocuklarına zaman ayırma gibi temel sosyal yaşamdan uzaktılar.
Bu çalışma koşulları işçilerin yaşam sürelerini de kısaltırken, ve yaşayan işçilerin kalan ömürlerini sağlık sorunlarıyla geçirmelerine neden oluyordu.
Bu çalışma ve yaşam koşullarına itiraz eden işçiler, grevler yapmaya ve gösteriler düzenlemeye başladılar. Çok geçmeden bu mücadele ilk sonuçlarını verdi. 1850’li yıllarda ABD ve İngiltere’de günlük çalışma süresini 10 saate indiren yasalar kabul edildi.
Dünya’da ve Türkiye’de 1 Mayıs
1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı, Dünya üzerindeki pek çok ülkede, resmî tatil olarak kabul edilmektedir.
1889'da toplanan İkinci Enternasyonal'de Fransız bir işçi temsilcisinin önerisiyle 1 Mayıs gününün tüm dünyada "Birlik, mücadele ve dayanışma günü" olarak kutlanmasına karar verildi.
1 Mayıs böylece işçilerin birlik ve dayanışmasını yansıtan bir bayram niteliğini kazandı.
Günümüzde Çin, Kuzey Kore, Vietnam, Laos, Küba, Venezuela, Nepal, Bolivya ve daha birçok ülkede tatil günü olan 1 Mayıs'ı işçilerin birlik ve dayanışma günü olarak kutlanmaya devam ediyor.
1 Mayıs Türkiye'de ilk kez 1923'te resmi olarak kutlanmıştır.
1 Mayıs’ın Türkiye’de 2008 yılında "Emek ve Dayanışma Günü" olarak kutlanması kabul edilirken;
27 Nisan 2009 tarihinde ise 1 Mayıs resmi tatil ilan edilmiştir (TBBM, 2009):
1 Mayıs İçin Siyah Beyaz Farkı Yok!
İşçilerin çalışma koşul ve saatlerinin iyileştirilmesi için yaptıkları gösterilere yarım milyon işçi katıldı. Luizvil'de (Kentaki) 6 binden fazla siyah ve beyaz işçi yürüyüşte birlikte oldular. Bu yürüyüşle birlikte siyahlara kapalı olan parklara siyah ve beyaz işçiler birlikte girerek önyargıları kırmış oldular.
1 Mayıs’ın Özde Önemi ve Değeri
1 Mayıs İşçinin, Köylünün ve Emekçinin Bayramı olarak dünyada kutlanıyor. Kutlamalarının özünü çalışmanın ve emeğin hakkının kutsanması ve karşılığının alınmasıdır.
İnsanın biyolojik varlığını sürdürebilmesi için yaşaması içinde zorunlu ihtiyaçlarının karşılaması gerekir. Zorunlu ihtiyaçlarının karşılanması ise çalışma ve sonucunda gelir elde etmesine bağlıdır.
1 Mayıs’ın özde önem ve değerini artıran özellikler ana çizgilerle şöyledir:
- 1 Mayıs, bütün dünyada işçilerinin imgesel bayramı olurken, işçilerin emeklerinin haklarının birlik ve dayanışma simgesi olmuştur.
- 1 Mayıs işçilerin, haklarını ve çıkarlarını kazanma sembolüdür.
- 1 Mayıs dil, din, ırk ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin tüm çalışanların emeklerinin dayanışmasını sembolleştirmesiyle hem somut hem soyut değerler içerir.
- 1 Mayıs ile işçiler ve emekçiler gelişen sosyal, teknolojik, kültürel ve ekonomik yeniliklere göre güncel çalışma hak ve taleplerini dile getirmektedir.
- 1 Mayıs ile insanca çalışma ve yaşama koşulları talep etmektedirler.
2022 Türkiye’sinde 1 Mayıs
2022 Türkiye’sinde uygulanan neoliberal ekonomik uygulamalar, izlenen faiz yaklaşımları ve enflasyonist politikalar sonucu işçilerin ekonomik yaşam sürmeleri giderek zorlaşmaktadır. Cumhuriyet tarihinin en yüksek enflasyon artışı ile işçilerin yasal görüşmelerle elde ettikleri ”asgari ücret” güncel koşullarda yeniden artırılmasını gündeme getirmektedir.
Türkiye’de 1 Mayıs’ın özde olan dayanışma ve birlik anlamı çarpıtılmaya geniş işçi ve emekçi kitleleri tarafından kutlanmasının olumsuz yorumlanmasına çalışılmaktadır.
Sonuçlar
- 1 Mayıs kutlamalarında ve gösterilerinde asker ve polis güçlerinin müdahaleleri ile farklı dönemlerde çatışmalar ve can kayıpları yaşanmıştır.
- işçi ve emekçilertarafından dünya çapında kutlanan, birlik, dayanışma ve emek haksızlıklarına mücadele günüdür.
- İşçilerin 24 saat olan günün 8 saatini çalışmak, 8 saatini uyumak, 8 saatini de dinlenerek ve eğlenerek geçirme istemleri temel insan hakkıdır.
Öneriler
1 Mayıs’ı doğru anlamak ve kutlamak için çalışma ve emek hakkının korunması olduğu gerçeği dikkate alınmalıdır.
1 Mayıs’ın birlik ve dayanışma günü her yıl anlamına uygun olarak kutlanmalıdır.
1 Mayıs’ın siyasa politikalar ve uygulamalar üstünde toplumsal kesimlerin geniş katılımlarıyla kutlanmasına çalışılmalıdır.
________
Kaynaklar
TBBM. (2009). Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. 27 Nisan 2009. Ankara: Resmi Gazete. Sayı : 27212
- (2012). "Resmi Tatil Günleri". K.K.T.C. Başbakanlık Personel Dairesi Müdürlüğü. 25 Kasım 2012.
_______
İletişim
Dr. Öğr. Üyesi, G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi, EBB Öğr. Üyesi.
e-posta : [email protected]
Web (1): w3.gazi.edu.tr/~mkara
Web (2): https://avesis.gazi.edu.tr/mkara
Web (3): www.yurtspor.com
Web (4): www.mektepligazete.tebeşir
Web (5): www.mektepligazete.bülten
Facebook (1): Kirizma
Facebook (2): Mustafa Karaağaçlı
Twitter : M_Karaagacli_
İnstagram : mustafakaraagacli1