Türk millî eğitim sisteminin reformlardan önce bir "form"a ihtiyacı vardır.

Son yaşananların ardından okullarda hayata geçirilebilecek; stratejik, mevzuat boyutunu kapsayan, kurumlar arası hiyerarşiyi netleştiren ve uygulanabilir politika önerilerine dönüşebilecek nitelikteki düşüncelerim şu şekildedir:

​Başlarken bu hatırlatmayı yeniden yapmam elzem:

​Reform değil, FORM!

​Formu olmayanın reformu olmaz. Türk millî eğitim sisteminin reformlardan önce bir "form"a ihtiyacı vardır.

​Çocuk yetiştirmek için öncelikle bir "insan" felsefesi oluşturmak gereklidir. Bu felsefe, uygulanacak bütün eğitim programlarının temel altyapısı olarak ele alınmalıdır.

​Gelelim somut ve acilen yapılabilecek önerilerime:

​1. Pedagojik ve Sosyal Hizmet Altyapısı

​PDR Norm Kadro Standardının Yeniden Tanımlanması:

Okullardaki psikolojik danışman kadroları, her 200 öğrenciye bir PDR uzmanı düşecek şekilde yasal düzenlemeye tabi tutulmalıdır. Ayrıca her okula en az bir okul psikoloğu atanmalıdır.

​Okullar; sosyoekonomik dezavantaj, bölgedeki suç oranları ve risk haritalarına göre derecelendirilmeli; riskli bölgelerdeki okullara öncelikli ve katlamalı olarak PDR, psikolog ve sosyal hizmet uzmanı kadrosu tahsis edilmelidir.

​Okul Sosyal Hizmet Modeli (OSHM) Yasal Altyapısının Kurulması:

Sorun yalnızca okul sınırları içinde çözülemez. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile koordineli çalışacak, her okula veya okul havuzuna bağlı "Okul Sosyal Hizmet Uzmanları" atanmalıdır. Bu uzmanlar; devamsızlık, evdeki şiddet, ekonomik yoksunluk, çocuk işçiliği ve istismar risklerini doğrudan yerinde (ev ziyaretleriyle) inceleyerek adli ve sosyal süreçleri yönetmelidir.

​Kriz ve Travma Müdahale Takımları:

Yukarıdaki süreçler tamamlanana kadar acil tedbir olarak il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri bünyesinde "Mobil Erken Müdahale Ekipleri" oluşturulmalıdır. Okulda akran şiddeti veya kriz anlarında (çeteleşme, intihar teşebbüsü, ağır zorbalık vb.) bu gezici ekipler (uzman psikolog ve psikiyatristler) derhâl okula intikal etmelidir.

​2. Güvenlik Konseptinin Sivil ve Proaktif Olarak Yeniden İnşası

​Polisiye Güç ile Eğitim Binası Arasına "Sivil Sınır" Çekilmesi:

İçişleri Bakanlığı ile yapılan protokoller revize edilerek polisin yetki alanı "okul bahçe kapısının dışı" ile sınırlandırılmalıdır. Polis; uyuşturucu satıcıları, organize suç grupları ve harici tehditlerle okul çevresinde mücadele etmeli; okul kapısından içeri üniformalı ve silahlı kolluk kuvveti girmemelidir.

​"Çocuk Hakları ve Psikolojisi" Eğitimli Sivil Okul Güvenliği:

Okul girişlerindeki güvenlik personeli; özel güvenlik şirketlerinin yetersiz eğitimli elemanlarından veya polislerden oluşmamalıdır. MEB bünyesinde çocuk hakları, gelişim psikolojisi, kriz anında öfke yönetimi ve iletişim konularında akredite edilmiş "Sivil Okul Güvenlik Personeli" kadroları ihdas edilmelidir.

​Turnike ve Kamera Yerine "Şeffaf ve Katılımcı Mekân Tasarımı":

Mimarinin ve fiziki ortamın şiddeti körükleyen unsurları (karanlık koridorlar, denetlenmeyen kör noktalar) ayıklanmalıdır. Okul; hapishane estetiğinden (dikenli teller, yüksek duvarlar) arındırılarak güvenli, ferah ve görünür sosyal alanlara dönüştürülmelidir.

​3. Müfredat, İklim ve Disiplin Anlayışında "Onarıcı" Dönüşüm ve Adalet

​Sosyal-Duygusal Beceriler Müfredatının Zorunlu Hale Getirilmesi:

Okul öncesinden liseye kadar; empati, duygu düzenleme, dijital okuryazarlık, akran baskısıyla başa çıkma ve çatışma çözme becerileri Matematik ya da Türkçe dersi kadar ağırlıklı ve değerlendirilebilir bir ders olarak müfredata eklenmelidir.

​Cezalandırıcı Değil "Onarıcı Adalet" Sağlayan Disiplin Yönetmeliği:

Mevcut MEB disiplin yönetmeliği, öğrenciyi uzaklaştırarak sokağın kucağına (suç örgütlerine) itmektedir. Disiplin yönetmeliği baştan aşağı değiştirilerek "Onarıcı Adalet" ilkeleri entegre edilmelidir:

​Akran Arabuluculuğu: Eğitilmiş öğrenciler aracılığıyla akran uyuşmazlıklarının çözümü için okul içi takımlar kurulmalıdır.

​Topluma Hizmet ve Telafi: Zarar veren öğrencinin, okul topluluğuna katkı sağlayarak hatasını telafi etmesi sağlanmalıdır.

​Zorbalık Karşıtı Bütüncül Okul Programları:

Sadece öğrencilere değil; öğretmen, idareci, temizlik personeli ve servis şoförüne kadar her çalışanın zorbalık belirtilerini tanıma ve müdahale etme eğitimi aldığı ulusal programlar uygulanmalıdır. Bu programlara katılım zorunlu olmalıdır.

​4. Devlet-Aile Sorumluluk Dengesi ve Dijital Koruma

​Buyurgan Değil Destekleyici Ebeveyn Rehberliği:

Devlet, ebeveynlere "Çocuğunun odasını kontrol et" talimatı vermek yerine, nitelikli ve sürekli hizmet verecek "Ebeveyn Gelişim Enstitüleri" kurmalıdır. Halk eğitimi merkezleri ve RAM'lar (Rehberlik ve Araştırma Merkezleri) aracılığıyla ebeveynlere dijital riskler, ergenlik dönemi krizleri ve iletişim stratejileri konularında ücretsiz, modüler ve zorunlu eğitimler verilmelidir.

​Siber Zorbalık ve Dijital Tehditlerle Eğitimsel Mücadele:

Dijital dünyadaki risklere karşı güvenlik operasyonları ya da erişim engelleri tek başına çözüm değildir. Okullarda her kademedeki öğrencilere dijital ayak izi, siber zorbalık, çete ağlarının dijital tuzakları ve manipülasyon teknikleri üzerine uygulamalı dijital okuryazarlık dersleri verilmelidir.

​5. Sosyo-Kültürel Ekosistem ve Okul Dışı Zaman Yönetimi

​"Okullar Hayat Olsun" Projesinin Şekilcilikten Uzak Şekilde Hayata Geçirilmesi:

Şiddet ve suça yönelim genellikle okul sonrasındaki boş zaman dilimlerinde yaşanır. Okul binaları; hafta sonları ve akşam saatlerinde de spordan sanata, kodlamadan felsefeye kadar kulüp faaliyetlerinin yürütüldüğü mahalle gençlik merkezlerine dönüştürülmelidir.

​Yerel Yönetimler ve STK'lar ile Güvenlik Ağı:

Belediyeler, yerel spor kulüpleri ve çocuk alanında çalışan sivil toplum kuruluşları; risk altındaki çocukların yeteneklerine göre ücretsiz spor, müzik ve sanat altyapılarına erişimini sağlamakla yükümlü kılınmalıdır. Şiddet potansiyeli, yapıcı sosyal alanlara kanalize edilmelidir.

​Her Mahalleye Sosyolog:

Sorunların çözümünde her mahalleye bir polis otosu koyarsanız, sadece suça giden süreci izler ve kelepçe takarsınız. Ancak her mahalleye bir sosyolog veya toplum çalışanı görevlendirirseniz, mahallenin sosyoekonomik fotoğrafını çok önceden çekip ilgili kurumlarla iş birliği sağlayarak çocukların eline silah veya bıçak almasını daha ilk aşamada engelleyebilirsiniz.

​Bu yaklaşım; güvenlik harcamalarını azaltan, suç oranlarını kalıcı olarak düşüren ve toplumsal dokuyu iyileştiren çağdaş, koruyucu ve önleyici sosyal devlet anlayışının en somut adımı olacaktır.