Partilerin Eğitim Vaatlerine Mercek

Ana vurgular hepsinde farklı 

AKP: Bireysel gelişim

CHP: Cumhuriyet değerleri

HDP: Evrensel çocuk hakları

MHP VE İYİ PARTİ: Milli ve ahlaki değerler

 

Türk Eğitim Derneği (TED) Düşünce Kuruluşu TEDMEM tarafından ”Siyasi Partilerin 2018 Seçim Bildirgeleri: Eğitim Alanındaki Politika ve Vaatlerin Karşılaştırılması” başlıklı bir rapor hazırlandı.

AKP, CHP, HDP, MHP ve İYİ Parti  23  başlıkta incelendi. Rapordaki verilerden bir bölümü şöyle:

 

Eğitime Temel Yaklaşım: Genel olarak bakıldığında tüm partilerin eğitime yönelik bütüncül bir çerçeve çizme çabası olduğu söylenebilir. Ancak partilerin ana vurguları birbirinden farklılık göstermektedir.

Örneğin, AK Parti öğrencilerin bireysel gelişimlerini ele alırken, bilgi, beceri ve yeterlilikleri ön plana çıkarmaktadır. CHP, Cumhuriyet değerleri ve evrensel değerleri ön plana çıkarırken, HDP’ nin söylemi evrensel çocuk hakları ve ekolojik perspektifi ele almaktadır. MHP ve İYİ Parti milli ve ahlaki değerleri eğitim politikalarının odağına alırken, aynı zamanda bilgi toplumuna da referansla bir yaklaşım ortaya koymaktadır.

 

Eğitimde Erişim, Eşitlik ve Adalet: Eğitimde fırsat ve imkân eşitliğinin sağlanmasına ilişkin vurgular tüm partilerce paylaşılırken, doğrudan okullar ve bölgeler arasındaki farkların kapatılmasına yönelik önerilere AK Parti, CHP ve HDP yer vermiştir. Çalışan çocuklara yönelik politika belirleyen partiler arasında AK Parti, CHP, HDP ve İYİ Parti yer almaktadır. AK Parti, CHP, HDP ve İYİ Parti cezaevlerindeki öğrencilerin eğitime erişimine ilişkin politikalara bildirgelerinde yer vermiştir.

 

Anadilde Eğitim: AK Parti ve İYİ Parti anadilde eğitimle ilgili politikalarına bildirgelerinde yer vermemiştir. CHP anadilin öğrenimine vurgu yapmakta, HDP ise hak temelli bir yaklaşımdan yola çıkarak anadilde eğitimi savunmaktadır. MHP anadilde eğitime karşı olduğunu belirtmektedir.

 

Bakanlık Teşkilatı ve Yönetişim İlkeleri: AK Parti ve HDP yönetişim konusunda katılımcılığı öne çıkarırken; CHP hesap verebilirlik, şeffaflık, liyakat gibi yönetişim ilkelerini ele almıştır. Ayrıca CHP teftiş sisteminin, İYİ Parti ise Talim Terbiye Kurulunun yeninden yapılandırılmasını hedefleyerek, doğrudan Bakanlık teşkilatında düzenlemeleri içeren politikalar belirlemiştir.

 

Okul Yönetimi: Okul yönetimi konusunu yalnızca AK Parti ve CHP ele almıştır. AK Parti okul yönetimine ilişkin olarak okul yöneticiliğinin profesyonelleşmesi ile birlikte mesleki teknik eğitimde okul yönetim modelinin geliştirilmesini önerirken, CHP okul temelli bütçe ve okul aile birliklerinin yönetime katılmalarına ilişkin bir politika önerisinde bulunmuştur.

 

Eğitim Finansmanı: AK Parti, CHP ve İYİ Parti eğitime ayrılan kaynakların artırılmasına yönelik politikada ortaklaşmaktadır. CHP ve HDP’nin seçim bildirgelerinde parasız eğitime ilişkin politika önerileri yer almaktadır.

 

Özel Öğretim: AK Parti ve İYİ Parti, seçim bildirgesinde genel olarak eğitimde özelleşmenin ve özel sektör yatırımlarının payının artırılmasına ilişkin olumlu bir yaklaşım benimsediklerini ortaya koymaktadır. İYİ Parti’nin özel öğretime ilişkin yaklaşım ve politikaları görece daha kapsamlıdır. CHP okul öncesinin yaygınlaştırılması kapsamında ailelerin desteklenmesi yönünde öneri sunmuştur. HDP ve MHP seçim bildirgelerinde özel öğretime ilişkin yaklaşım ve politikalarına yer vermemiştir.

 

Okul Öncesi Eğitim: Okul öncesi eğitime yönelik politikalar kapsamında AK Parti, CHP ve İYİ Parti’nin ilkokul öncesi en az bir yıl süreyle her çocuk için okul öncesi eğitimin gerekliliği ve okullaşma oranlarının artırılması üzerinden ortak söylemlere yoğunlaştıkları görülmektedir. MHP ise okul öncesi eğitim ile ahlaki ve manevi değerler ilişkisini öne çıkararak okul öncesi eğitimin daha erken yaşta başlaması ve yaygınlaştırılması gerektiğine odaklanmıştır. HDP ve İYİ Parti’nin bu tema altındaki önerilerini çocuk bakım hizmetleri kapsamında ele aldığı görülmektedir. HDP ve İYİ Parti ulaşılabilir, ücretsiz ve nitelikli kreşlerin yaygınlaştırılması konusunda politika önerileri ortaya koymaktadır.

 

Temel Eğitim ve Ortaöğretim: Temel eğitim ve ortaöğretime ilişkin politikalar konusunda AK Parti ve CHP’nin söylemlerinin tam gün eğitime geçiş hedefinde ortaklaştığı görülmektedir. CHP ve İYİ Parti okul öncesi bir yıl olmak üzere zorunlu eğitimin 13 yıla çıkarılması hedeflerini dile getirmektedir. AK Parti ve İYİ Parti ilköğretim ve ortaöğretim kademelerinde burs politikalarına ağırlık verirken, CHP’nin zorunlu eğitim politikalarının kesintisiz temel eğitimin niteliği üzerinden yürütüldüğü görülmektedir. MHP ve HDP doğrudan temel eğitim ve ortaöğretime işaret eden söylemlere yer vermemiştir. MHP tüm kademelerde temel konularda istikrar sağlanmasını öne çıkarmaktadır. CHP ve İYİ Parti uluslararası

değerlendirmeleri dikkate alarak zorunlu eğitim çağındaki öğrencilerin bu sınavlarda daha yüksek puanlar elde etmelerini sağlayacak politikaları hedefleri arasında göstermiştir. HDP ise eğitim sistemindeki mevcut yapı yerine yeniden yapılandırılma gerekliliğini ifade etmektedir.

 

Mesleki Eğitim: HDP dışında kalan tüm partilerin mesleki eğitime yönelik politikalarının temelinin mesleki eğitim ve istihdam ilişkisine dayandığı görülmektedir. Mesleki eğitim çatısı altında AK Parti tematik lise uygulamasını yaygınlaştırmayı hedeflerken CHP teknoloji liseleri kurulmasını öngörmektedir. Seçim bildirgelerinde mesleki eğitimin yönetimi konusuna yer veren AK Parti, CHP ve İYİ Parti’nin ortaklaştığı söylemler bulunmakla birlikte İYİ Parti’nin ayrıca mesleki eğitimin kapsamı ve içeriğini de ele aldığı görülmektedir. CHP ve İYİ Parti benzer şekilde meslek liselerindeki öğrencilerin sigorta koşullarını iyileştirme hedefini ortaya koymaktadır. AK Parti ve CHP Organize Sanayi Bölgeleri içerisinde kurulacak meslek liselerinin yaygınlaştırılmasını desteklemektedir. HDP ise seçim bildirgesinde mesleki eğitime yönelik politika hedeflerine yer vermemiştir.

 

Kademeler Arası Geçiş Sınavları: Genel olarak bakıldığında kademeler arası geçiş sınavları için AK Parti temel becerileri ölçmeyi odağa almaktadır. CHP’nin doğrudan sınavları kaldırmak üzerine olmasa da dolaylı olarak sınav stresinin azaltılmasına vurgu yaptığı, HDP’nin ise tüm merkezi sınavların kaldırılacağının altını çizdiği görülmektedir. MHP ve İYİ Parti temel eğitim ve ortaöğretimde müfredat ve sınav sisteminin istikrarı ve yeniden düzenlenmesine yönelik uygulama önerilerine sahiptir. CHP ve İYİ Parti’nin ortaklaştığı politika önerisi sınav ücretlerinin kaldırılması yönündedir.

 

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık: AK Parti ve MHP, rehberlik hizmetlerinin mesleki yönlendirme boyutunu ön plana çıkararak yükseköğretime geçiş bağlamına ağırlık vermiştir. AK Parti “kariyer merkezleri” ile yükseköğretime geçiş için etkili bir rehberlik sağlamayı amaçlamaktadır. MHP rehberlik

hizmetlerini eğitimin niteliğine destek bağlamında ele almıştır. CHP ve İYİ Parti’nin ise rehberlik hizmetleri anlayışında ilköğretim sonrası liselere yönlendirmeyi odağına aldığı görülmektedir. CHP bu konuda RAM’ların niteliğine dayalı bir politika benimserken, İYİ Parti rehber öğretmenlerin niteliğine ilişkin söylemlerde bulunmuştur. HDP’nin bu konudaki yaklaşım ve politika önerilerine seçim bildirgesinde yer verilmemiştir.

 

Özel Eğitim: AK Parti, HDP ve İYİ Parti özel eğitime ihtiyacı olan çocuklar için eğitime erişim ve eşitlik ilkelerini öncelikli politika olarak benimserken, CHP ise özel gereksinimli çocukların erken teşhisi ve eğitime erken başlaması üzerine yoğunlaşmaktadır. AK Parti özel eğitimde müfredat ve materyal çeşitliliğine değinmekte, CHP ise özel eğitim sürelerini dikkate alan politikalar öne sürmektedir. Diğer partilerden farklı olarak AK Parti ve İYİ Parti’nin özel eğitim kapsamında üstün zekâlı ve üstün yeteneklilere ağırlık verdiği görülmektedir. MHP’nin bu konudaki yaklaşım ve politika önerilerine seçim bildirgesinde yer verilmemiştir.

 

Öğretmen Yetiştirme, Öğretmen Niteliği ve İstihdamı: Partilerin 2018 Seçim Bildirgelerinde öğretmenlere yönelik politikalar incelendiğinde partiler arasında ortaklaşan hususlar olduğu görülmektedir. AK Parti ve CHP’nin ortaklaştığı husus Öğretmenlik Meslek Kanunu olurken; Öğretmen Akademilerinin kurulması AK Parti ve İYİ Parti tarafından dile getirilmektedir. Sözleşmeli öğretmenliğin kaldırılması hedefi ise CHP, HDP ve İYİ Parti bildirgelerinde yer bulmuştur. Öğretmenlere yönelik ek gösterge başta olmak üzere ekonomik iyileştirmeler CHP, MHP ve İYİ Parti tarafından beyan edilmiştir.

Öğretmenlik mesleğinin statüsü ile ilgili hedefleri olan partiler ise CHP ve İYİ Parti’dir. Atanamayan öğretmenlerle ilgili kadro ihdasının yapılması CHP, MHP, HDP ve İYİ Parti bildirgelerinde yer almıştır.

 

Eğitimin İçeriği: Müfredatın çağın gerekliliklerine uygun şekilde planlanması hedefi AK Parti, CHP ve MHP tarafından dile getirilirken İYİ Parti modern becerilerin müfredata eklenmesi ifadesini kullanmayı tercih etmiştir. CHP ve HDP farklı konularda zorunlu ders ekleme hedefinden bahsederken MHP manevi ve kültürel yozlaşmaya karşı seçmeli ders içeriklerine, İYİ Parti tüm seviyelerde kodlama ve programlama derslerinin müfredata eklenmesine, AK Parti ise girişimcilik ve finansal okuryazarlık gibi becerilerin diğer derslere entegre edilmesine vurgu yapmıştır. Yabancı dil eğitimine ilişkin politikalarına bildirgelerinde yer veren iki parti ise AK Parti ve CHP’dir. Diğer partilerden farklı olarak AK Parti sanat ve estetik duygusunu geliştirecek müfredatın oluşturulmasını da hedeflemektedir.

 

Din Eğitimi: AK Parti ve İYİ Parti din eğitimine yönelik politikalarına seçim bildirgelerinde yer vermezken CHP’nin din eğitimine ilişkin politikalarının odağını İmam Hatip okullarında verilen eğitimin niteliği oluşturmuştur. HDP zorunlu din derslerini kaldırmaya yönelik bir hedef belirlemişken MHP Anadolu irfanını öne çıkaran bir din öğretimini ortaya koymuştur.

 

Eğitim Ortamları ve Fiziksel Altyapı: Partilerin eğitim ortamlarına ilişkin hedefleri incelendiğinde AK Parti ve CHP’nin okulların fiziksel koşullarını iyileştirme yönündeki politikalarını detaylandırdığı görülmektedir. HDP ve İYİ Parti ise okul dışı öğrenme vurgusu üzerinden şehirdeki öğrenme alanlarının artırılması yönünde politikalar belirlemiştir. MHP eğitim ortamlarına ilişkin politika önerisini bilgi toplumunun gerektirdiği standartlar üzerinden tanımlamıştır.

 

Okul Güvenliği: Okul güvenliğine yönelik politikalar AK Parti ve CHP’nin seçim bildirgelerinde yer bulmuştur. AK Parti okul güvenliğinde kamera sistemlerine ilişkin hedeflerini ortaya koyarken CHP okul güvenliğini proje kapsamında ele alacağını ifade etmiştir.

 

Yükseköğretim: Yükseköğretim kurumlarının nitelikli bir eğitim sunarak, bireylerin ve toplumun kalkınmasına hizmet etmesi gerekliliği siyasi partilerin yükseköğretime yönelik politikalarında ortak çıkış noktası olarak görülmektedir. Bu hizmetin iyileştirilmesi ve geliştirilmesi için bilimsellik, özerklik, şeffaflık ve dinamiklik gibi bazı ilkelerin altı çizilmiştir. Ayrıca CHP, HDP ve İYİ Parti seçim bildirgelerinde, YÖK’ün kaldırılması ve üniversite özerkliğine dokunmamak şartıyla daha etkin bir çatının kurulması yönünde önerilerde bulunmaktadır. AK Parti ise üniversite yönetimlerinin örgütlenmesine yönelik reform önerisini yeni bir çerçeve yasa ile gerçekleştireceğini belirtmiştir.

AK Parti, CHP ve İYİ Parti seçim bildirgelerinde gençlerin hareketliliği ve üniversite işbirliklerinin arttırılmasına yönelik politika önerilerinde bulunurken, HDP ve MHP seçim bildirgelerinde bu konuya ilişkin bir ifade yer almamıştır. AK Parti, üniversitelerin nitelikli öğretim elemanı ihtiyaçlarını karşılamak için yurtiçi veya yurtdışı yüksek lisans ve doktora eğitimlerine yönelik desteklere vurgu yaparken, İYİ Parti yurtdışında yetişmiş Türk akademisyenlere yönelik tersine beyin göçü politikası uygulayacaklarını belirtmiştir. CHP akademisyenlerin özlük haklarına, HDP ve İYİ Parti ise düşünce özgürlüğüne vurgu yaparken, MHP akademik personele yönelik politika önerisine yer vermemiştir.

 

Yurtlar: Yurt ve barınma hizmetlerine yönelik olarak politika önerilerinde bulunan partilerin temel hedefi her öğrencinin bu hizmetten yararlanabilmesi yönündedir. Dolayısıyla var olan yurt sayısının arttırılması ve erişimin genişletilmesi öncelikler arasında yer almaktadır. Ayrıca yurtların niteliklerinin yükseltilmesi de temel hedefler arasındadır. HDP ücretsiz yurt ve barınma imkânının altını çizmiş, sağlanamadığı noktada ise kira yardımı verileceğini belirtmiştir. CHP ise benzer şekilde kira yardımına yönelik politika üretirken, KYK yurt ücretlerinde %50 indirim vaat etmiştir. AK Parti tüm düzeylerdeki yurt sorunlarının çözüleceğini beyan etmiştir. İYİ Parti ve HDP barınma ihtiyacına ilişkin mağduriyetlerin

sonuçlarına işaret etmekle birlikte yurtlardaki yaşam standartlarının yükseltilmesini hedeflemişlerdir.

 

Hayat Boyu Öğrenme: AK Parti, CHP, HDP ve İYİ Parti bireylerin kişisel ve mesleki gelişimleri için hayat boyu öğrenme kavramına ilişkin politika önerileri sunarken, MHP bu konuya yönelik politikalarına yer vermemiştir.

 

Teknoloji: 2018 seçim bildirgelerinde, AK Parti, CHP ve İYİ Parti eğitim teknolojisinin içeriği ve öğretim uygulamalarına vurgu yaparken, MHP eğitim ve teknoloji ilişkisine dayalı temel yaklaşımını bildirmiş ve bilgi toplumu standartlarını referans almıştır. HDP ise bu konuya ilişkin politika önerilerine seçim bildirgesinde yer vermemiştir.

 

Eğitim-İstihdam İlişkisi: 2018 seçim bildirgelerinde partilerin ortak vurgusu eğitim ile istihdam ilişkisinin iyileştirilmesi ve geliştirilmesidir. AK Parti, CHP ve İYİ Parti’nin seçim bildirgelerinde isimleri ve görev ve sorumluluklarına yönelik verilen detayları farklılaşmasına rağmen, eğitim istihdam sürecini yönetecek çeşitli merkez ve programların geliştirileceği bildirilmiştir. MHP ve HDP’nin seçim bildirgelerinde ise bu konuda bir söyleme yer verilmemiş ve eğitim-istihdam ilişkisine görece olarak daha az vurgu yapılmıştır.