Gündem
Öğrenciler
Öğretmenler
Yazarlar
Üniversiteler
Sınavlar
Kamu Haberleri
Bir Zamanlar Eğitim
İletişim
Künye
  2023 Vizyonu'nda meslek liseleri için ne öngörülüyor?

2023 Vizyonu'nda meslek liseleri için ne öngörülüyor?

MEB’in 2023 Eğitim Vizyon’unda meslek liseleri en çok hedef ve alt maddelerin yer aldığı bölüm olarak görünmektedir. Meslek liseleri oransal olarak örgün ve açık öğretimde din öğretiminin bu alanın dışına çıkarılmasının ardından yüzde 35 düzeyinde kalmıştır. Vizyon’u hazırlayan anlayış meslek liselerinin artışında umudunu sermaye odaklı çözüme bağlamış durumda. Nitekim gerek Vizyon’daki hedefler ve hedef altı maddeler, gerekse çeşitli sermaye gruplarıyla yapılan protokoller  ile açılan ve açılması planlanan özel meslek liseleri bu saptamamızı doğrulamaktadır. Vizyon’un aşağıda yer alan Mesleki Teknik Eğitim bölümünün içinde bulunan hedeflerin altında alıntılanan/seçilen maddelerine bakıldığında bu özelleştirmeci zihniyeti görmek mümkün.Bu maddelere göre, özel mesleki teknik orta öğretim kurumlarının açılması teşvik edilmektedir. Teşviklerin yanında kamuya ait meslek liselerinin finansman sorunu da döner sermaye oluşturmak amacıyla büyük oranda özel sektöre bırakılmaktadır. Dolayısıyla piyasa aktörleri salt özel meslek lisesi kurmakla yetinmiyor, aynı zamanda bir biçimde kamu meslek liselerinin içine girerek bu liseleri doğrudan kendilerinin hareket alanına dönüştürmüş oluyorlar. Böylece sermaye kendisi için bir yandan “ara ve kalifiye eleman” adı altında ucuz iş gücü yaratırken, diğer yandan Bakanlığın yapmayı öngördüğü mevzuat düzenlemeleriyle çocuk işçiliğinin süreklileşmesinin yolunun açılması sağlanıyor. Çocuk işçiliği “iş gücü piyasasının talepleri” denilerek meşrulaştırılmak isteniyor. Müfredat dahil pek çok değişikliğin bu talepler doğrultusunda gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.

Vizyon’un Mesleki ve Teknik Eğitim Hedef ve Alt Maddeleri

Hedef 1: Meslekı̇ ve Teknı̇k Eğı̇tı̇me Atfedı̇len Değerı̇n Artırılması Sağlanacak
*Mesleki ve teknik eğitimde sektörle birlikte eğitim-istihdam üretim bağlamında iyi uygulama örneklerinin medya platformlarında görünürlüğü artırılacaktır.
*Mesleki ve teknik eğitime ilgiyi artırmak amacıyla ulusal ve uluslararası yarışmalar düzenlenecek ve başarılı öğrencilere eğitimlerine devam ederken veya mezuniyetten sonra mikro krediler sağlanacaktır.
Hedef 2: Meslekı̇ ve Teknı̇k Eğı̇tı̇mde Rehberlı̇k, Erı̇şı̇m İmkânları Artırılacak
*Çeşitli kurumlardaki ustabaşıların ve kıdemli uzman çalışanların belirlenecek ölçütlerle işbaşı eğitimlerde derslere girmesi kolaylaştırılacaktır.
Hedef 3: Yenı̇ Nesı̇l Müfredatlar Geliştirilecek
*Müfredatlar sektörün talep ettiği yetkinliklere uygun olarak geliştirilecek, dijital dönüşüme uygun alan ve dalların açılması sağlanacaktır.
*Mesleki ve teknik ortaöğretim alan, dal ve modüllerinin içerikleri, öğretim süreleri ve öğretim materyalleri çocukların ihtiyaçları ve iş hayatının talepleri doğrultusunda gözden geçirilerek yeniden düzenlenecektir.
*Mesleki eğitimde, sektör taleplerinin gerektirdiği yetkinlikler doğrultusunda ulusal meslek standartları dikkate alınarak mesleki alan ve dallarda beceri uygulamalarının payı, öğretim süreleri ve öğretim materyallerinin düzenleme çalışmaları yapılarak ilk yıldan itibaren alan eğitiminin uygulanmasına başlanacaktır.
Hedef 4: Eğı̇tı̇m Ortamları ve İnsan Kaynakları Gelı̇ştı̇rı̇lecek
*Döner sermaye kapsamında gerçekleştirilen üretim, hizmetlerin miktar ve çeşitliliğinin artırılması teşvik edilecektir. Bu kapsamda eğitim ortamlarının altyapı, donatım ve temrinlik malzeme ihtiyaçları karşılanacaktır.
Hedef 5: Yurt Dışında Yatırım Yapan İş İnsanlarının İhtı̇yaç Duyduğu Meslek Elemanları Yetiştirilecek
*Uluslararası yatırımcılarımızın, özellikli alanlarda ihtiyaç duydukları nitelikli işgücünün yetiştirilmesi için ilgili sektörle iş birliği içerisinde çalışmalar yapılacaktır.
Hedef 6: Meslekı̇ve Teknı̇k Eğı̇tı̇mde Eğı̇tı̇m-İstı̇hdam-Üretı̇m İlı̇şkı̇sı̇ Güçlendirilecek
*Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Türkiye’deki sektör liderleri ile yoğun bir şekilde etkileşim hâlinde olması sağlanacaktır.
*Mezunlara istihdamda öncelik verilmesi ile mesleki eğitim alanları ve seviyelerine göre farklı ücret uygulanması teşvik edilecektir.
*Organize Sanayi Bölgelerinde (OSB) Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı iş birliği ile Mesleki ve Teknik Okul sayısı artırılacaktır.
*Kamu ve sivil toplum kuruluşlarının mesleki ve teknik eğitim kurumu açma ve finansal katkı sağlama girişimleri desteklenecektir
*Teknoparklar içinde Bilişim Meslek Lisesi modeli yapılandırılacaktır.
*Buluş, patent, marka üreten okulların öğrenci, öğretmen ve yöneticilerinin döner sermaye kaynaklı gelirlerden pay alması sağlanacaktır.
Hedef 7: Yerli ve Mı̇llî Savunma Sanayı̇nı̇n İhtı̇yaç Duyduğu Nı̇telı̇klı̇ İnsan Gücü Yetı̇ştirilecek
*Savunma sanayi kuruluşlarının ihtiyaç duyduğu stratejik insan gücünün yetiştirilmesine destek verilecektir.
*Savunma sanayi alanındaki okulların tamamının sektör kuruluşlarıyla iş birliği içinde açılması sağlanacaktır.
*Geleceğin meslekleri konusunda çeşitli kuruluşlarla proje yapma, eğitim verme ve kurum açma iş birlikleri geliştirilecektir.

Çocuklar Silah Sanayisine Malzeme Yapılmamalıdır

Vizyon’un yukarıda yazılı 7. hedefinin alt maddeleri yerli ve milli silah sanayisine insan gücü yetiştirmeye kaynaklık yapacak meslek liseleri açılmasını amaçlıyor. Oysa uluslararası çocuk hakları sözleşmeleri 18 yaşın sonuna kadar her bireyi çocuk saymaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Hükümetlerinin altına imza koyduğu bu sözleşmeler imzacıları bağlayan metinlerdir. O nedenle adı her ne olursa olsun savaş ve silah imge ve motifleriyle yapılandırılmış süreçlerden çocukları uzak tutmak gerekmektedir. Silah, savaş ve çocuk kavramlarının bir arada anılacağı programlara, materyallere ve askeri stratejilere eğitim öğretim sürecinde yer ve onay vermek eğitim biliminin genel ilkelerinin yok sayılması anlamına gelecektir.
Bu tür okullar açmak çocuk masumiyetini örselemek, insanlar/halklar arasına düşmanlık tohumları ekmek anlamına gelecektir. Böyle liseler açmak yerine müfredat içeriğine barış eğitimini, demokratikleşmeyi, farklılıklarla bir arada yaşamayı, kardeşliği, insan, hayvan ve doğa sevgisini oluşturmayı güçlendirecek öğretiler/imgeler ve motifler koymak akla ve bilime daha yatkın ve yakın olan yoldur. Ergenlerin fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişimlerinin en önemli dönemlerinde bırakalım doğrudan silah üretimini ve savunma öğretimini, teknoloji ve lojistik destek amaçlı dahi olsa kurmayı düşünmek, gelecekte içine girecekleri ölçüsüz, orantısız ve negatif davranışlarla toplumda ne tür zararlara yol açabileceklerini öngörmek gerekmektedir.
Sonuç olarak, bugüne kadar yapılmış 19 eğitim şûrası incelendiğinde mesleki teknik ortaöğretimi ilgilendiren bölümlerin hiçbirinde bu alanın özel sektörün ihtiyaçlarına göre yapılandırılmasını öngören kararların Vizyon’da konulmuş hedefler ve alt maddelerinin yoğunluğunda olmadığını görmekteyiz. Bazı şûra kararları arasında özel sektörün meslek lisesi açmasını özendiren kararlar alınmış olsa da kararların ağırlıklı ve genel olarak mesleki teknik ortaöğretimin kamusal yaklaşımlarla yapılandırılmasının gerekliliğine vurgu yapmış olduğunu görmekteyiz. Mesleğe hazırlama, staj ve iş başında uygulama elbette mesleki öğretimin temel koşuludur. Ancak bu düzenlemeleri planlarken alanı sermaye için “dikensiz gül bahçesi” yapmaya çalışmak etik tartışmasının yaşanmasına neden olacaktır. Bakanlık, meslek öğretimini ele alış yaklaşımında ve bu alanın sorunlarına çözüm üretmede kamusal hizmet anlayışından ve bakış açısından uzaklaşmamalıdır. Kamusal hizmet anlayışından uzaklaşılması halinde hizmetin fırsat çeşitliliğinde sunulmasında daralma, mesleki öğretime eşitlik temelinde erişimde var olan adaletsizliklerin daha da büyümesi kaçınılmaz olacaktır.
Savunma sanayisine insan gücü yetiştirmeyi hedefleyen mesleki teknik öğretim tasavvurundan ise süratle vazgeçilmesi yerinde ve doğru bir karar olacaktır. Ülkeyi ve eğitimi yöneten karar alıcılar bugün ve yarın yurttaşlara ve topluma zarar verecek ve şiddeti özendirecek karaları almaktan kaçınmalı, aklı, bilimi ve insanlığa yararlı teknolojiyi çocukların öğrenmesinin olanaklarını yaratmayı hedef olarak seçmelidir.