Öğrenciler
Öğretmenler
Yazarlar
Üniversiteler
Sınavlar
Kamu Haberleri
Bilim ve Teknoloji
İletişim
Künye
  2020-2021’de dokuzuncu sınıfta 1.9  Milyon öğrenci olacak

2020-2021’de dokuzuncu sınıfta 1.9 Milyon öğrenci olacak

2020-2021’de dokuzuncu sınıfta 1.9 Milyon öğrenci olacak

Milli Eğitim Bakanlığının her yıl mart ayında yayımladığı istatistikler geçen yıl ekim bu yılda eylül ayında yayımlandı.Bu yıl yayımlanan istatistikler 2018*19 verilerini kapsıyor.O nedenle 2019*20 eğitim öğretim yılına başlarken veri olarak bu sayıları kullanacağız. 2020-21 eğitim öğretim yılı liselerde oluşacak sayı artışı nedeniyle yatırım yapılmasını gerektiren önemli ihtiyaç alanlarını ortaya çıkaracak.Bu ihtiyaç alanlarının başında ise derslik ve öğretmen ihtiyacı gelmektedir.2019 yılında ne kadar derslik yapıldığı,genel,mesleki ve din öğretimi ağırlıklı ortaöğretim kurumlarına iki atama döneminde ayrı ayrı ne kadar öğretmen atandığı bilinmemekle birlikte son dört yılda ortaöğretim bütününde yapılan derslik ve atanan öğretmen sayısına bakıldığında özellikle genel ortaöğretimde 2020-21 yılında derslik ihtiyacının daha yüksek olacağını söyleyebiliriz. An itibarı ile 3’ü din öğretimi ağırlıklı lise olmak üzere 10 bin okulöncesi,ilkokul, ortaokul ve lise binasında (%16) ikili eğitim ve öğretim yapılmaktadır. 2018-19 yılının ortaöğretim okul bazlı oransal dağılımına bakıldığında; genel liseler %39.16, meslek liseleri %35.57, özel liseler %13,66, din öğretimi ağırlıklı liseler %11,61 oranıyla sıralanmaktadır.2020-2021’de alttan gelecek yaklaşık 488 bin öğrencinin bu oranlara göre dağılım göstereceğini öngörmekteyiz.Bu dağılıma göre de alttan gelecek öğrencilerin 192 bini genel liselere,174 bini meslek liselerine,66 bini özel liselere,56 bini din öğretimi ağırlıklı liselere dağılacaktır.Teşviklerin kalkması nedeniyle özel okullara gidecek öğrencilerden bir bölümünün genel liselere yönelmesi söz konusu olacaktır. Mevcut derslik başına düşen öğrenci dağılımına baktığımızda genel liselerde sayının diğer lise türlerine göre daha fazla olduğu görülmektedir. Gelecek yıl için derslik ihtiyacı ağırlıklı olarak genel liseler için gindeme gelecektir.Bu durumda gelecek yıl yaklaşık 6 bin 400 derslik yapılması gerekecektir.Eğer bu sayıda derslik genel liselere kazandırılamazsa ya ikili öğretime dönülecek ya da bu yıl olduğu gibi sınıf kontenjanları artırılacak veya okulun eklentileri derslik yapılacaktır. 2018-19 MEB İstaristiklerine göre; özel liselerde bir dersliğe 7.8,bir öğretmene 11.33 düşmektedir.Genel Liselerde bir dersliğe 27.35 bir öğretmene 15.17 öğrenci düşmektedir.AİHL’de bir dersliğe 14.45 bir öğretmene 12.20 öğrenci düşerken, bu sayılar MTAL’da bir dersliğe 22.33 bir öğretmene ise 10.81 olmuştur.  

Bu Dağılım Adalet  Duygusunu Örseliyor

2018-19 MEB Ortaöğretim İstatistiklerinde Yer Alan Okul,Öğrenci.Öğretmen ve Derslik Sayıları; *Anadolu Lisesi//1.668.086 öğrenci,109,981 öğretmen,60.984 derslik.3.065 okul *MTAL//1.511.870 öğrenci,139.869 öğretmen,67.702 derslik,42.226 okul *AİHL//498.002 öğrenci,40.812 öğretmen,34.407 derslik,1.623 okul *Genel ve Mesleki Özel Liseler//3.589/581.693/74.572/51.334 *Açıköğretim lisesi //1.389.937   Alttaki tabloda yer alan dağılımdan da anlaşılacağı gibi 2015-2018 yılları araında geçen 4 yıllık zaman diliminde Bakanlık öğrenci sayısı ile dengeli olmayan bir biçimde okul,derslik ve atanan öğretmen sayısı bakımından AİHL ve Özel Okullara ayrımcılık yapmıştır. Özel okullara teşvik sisteminin başladığı dört yıldan bu yana özel liseler; artan derslik, okul ve öğretmen sayıları ile dikkat çekmektedir. Özel lise öğrenci sayısının  son dört yıldaki artış oranı %23.08 olmuştur.Din öğretimi ağırlıklı liselerde ise öğrenci azalmassına rağmen derslik yapımı ile öğretmen atamasına devam edilmektedir.  

Son 4 Yılda Okul Türlerinde Görülen Nicel Değişimler

  Okul Türü Artan Okul Sayısı Artan Derslik  Sayısı Atanan Öğret Sayısı
Genel lise     259     4.479          8.421
MTAL     936     9.749          8.062
AİHL     474   10.686          7.721
Özel L     666     9.607        16.070

Değerlendirme

Değerlendirmemizi okul türlerinin sayılarındaki artış ve azalma üzerinden gerçekleştirdik.Buna göre;Resmi Genel ve Özel Ortaöğretim Kurumlarında artış olurken,MTAL ve AİHL öğrenci sayılarında azalma olduğu görülmektedir.Özellikle Mesleki Teknik Anadolu Liseleri ile Anadolu İmam Hatip Liselerinde öğrenci sayısı azalırken,öğretmen,okul ve bağlantılı olarak derslik sayısının artmış olması dikkate alınması gereken bir rakama ulaşmıştır.Öğrenci sayısı MTAL’de %12.84 (222.669) AİHL’de  %10.41 (57.868) azalmıştır.Açıköğretime devam edenlerin sayısı dört yılda %15.75  (295.111) azalırken,özel okul sayısında %20.61 (246.170) artış olduğu görülmüştür.Tabloda yer alan verilere bakıldığında, imam hatip ortaokullarında okul ve öğretmen,özel okulların üç göstergesinde rekor denebilecek artışlar söz konusudur.500 bin öğrencisi bulunan AİHL’nin 1,5 milyonun üzerinde öğrencisi bulunan MTAL ve Resmi Genel Ortaöğretime atanan öğretmen sayısının birbirine yakın olması,aynı şekilde öğrenci sayısı artmasına rağmen Resmi Genel Ortaöğretim için yapılan derslik sayısının AİHL ve MTAL için yapılan derslik  sayısının yarısının altında  kalması yapılan ayrımcılık eleştirilerini haklı çıkarmaktadır.  MEB Genel Müdürlük Bütçelerinin Dağılımı da Adaletsizdir Sayın Selçuk Bütçe sunuşunda, "Hiçbir okul türündeki öğrencimiz bir diğerinden daha avantajlı ya da dezavantajlı değildir. Hepsi hak temelli bir bakış açısıyla her türlü desteğe layıktır. Çocuklarımızın akademik ve mesleki gelişimlerini desteklemek için imam hatip okullarıyla yükseköğretim kurumları arasında iş birliği geliştirilecektir." dedi. Sayın Bakan her ne kadar bu yönde açıklamalarda bulunmuş olsa da bu okul türüne yönelik ayrıcalık ve öncelik tanındığına dair eleştirileri haklı çıkaracak göstergelerin olduğu görülmektedir.  2018-2019 eğitim ve öğretim yılında aynı Din Öğretimi Genel Müdürlüğüne bağlı imam hatip liselerinde 498.002,ortaokullarında ise 761.785 olmak üzere toplamda 1.259.787  öğrenci eğitim ve öğretim görmektedir.Ayrılan bütçe 8 milyar 600 milyon 269 bin liradır. İHO ve AİHL’de okuyan her bir öğrenci için 6 bin 827 lira harcama yapılması hedeflenmektedir. Öğrenci başına ayrılan ödeneğin dolar olarak karşılığı 1.255 dolardır.Öğrenci başına düşen dolar miktarının diğer müdürlüklere göre daha az görünmesinin nedeni hesaplamaya İHO öğrenci sayısını dahil edilmesinden kaynaklanmaktadır. Din Öğretimi Genel Müdürlüğüne bağlı okullara ayrılan bütçe 5 yılda %136 artmıştır.Yıllar itibariyle  5 yıllık bütçeler; 2015/3 milyar 644 milyon 593 bin 146 lira. 2016/4 milyar 979 milyon 718 bin 354 lira. 2017/6 milyar 021 milyon 400 bin 607 lira.. 2018/7 milyar 700 milyon 817 bin 736 lira. 2019/8 milyar 600 milyon 269 bin lira.   

Meslek Lisesi “Memeleket  Meselesi” Olamadı 

Eğitimin önemli alanlarından olan mesleki teknik öğretime 2018-2019’da 1.511.870 öğrenci, Mesleki teknik ortaöğretim genel müdürlüğü bünyesinde bulunan okullara 2019 yılı meb bütçesinden 14 milyar 716 bin 121 lira lira ayrılmıştır.2019 yılında meslek liselerinde öğrenci başına 9 bin 734 lira düşmektedir.Dolar olarak karşılığı 1.789 dolardır. Mesleki Teknik Öğretim Genel Müdürlüğüne bağlı okullara ayrılan bütçenin dağılımı; 2015/8 milyar 176 milyon 948 bin 328 lira. 2016/9 milyar 700 milyon 387 bin 502 lira. 2017/11 milyar 268 milyon 651 bin 059 lira. 2018/13 milyar 373 milyon 035 bin 602 lira. 2019/14 milyar 716 milyon 121 bin 000 lira. Mesleki Teknik Öğretim Genel Müdürlüğünün bütçesi  5 yıl içinde %80.36 oranında artmıştır.

 Bütçe Payında Ortaöğretimin “Ötekisi” Anadolu Liseleri

Bu 5 yıllık süre için incelenen genel müdürlükler içinde bütçesinde artış oranı en düşük kalan genel müdürlük Ortaöğretim Genel Müdürlüğü oldu. Anadolu Liselerinin sayısı ve niteliğiyle uyumlu pay ayrılmadığını görmekteyiz. Oluşan bütçe tablosu ister istemez “öteki” yorumu yapılmasına yol açmaktadır..   2018-2019 Eğitim ve öğretim yılında resmi Anadolu liseleri ile fen ve sosyal bilimler liselerinde toplamda 1.668.086 öğrenci bulunmaktaydı. 2019 bütçesinden 11 milyar 608 milyon 738 bin lira bütçe ayrıldı. Öğrenci başına 6 bin 886 lira harcama yapılacağı anlamına gelmektedir Dolar olarak karşılığı 1.279 dolardır.  Genel Ortaöğretim Müdürlüğüne bağlı okullara ayrılan bütçenin dağılımı; 2015/6 milyar 645 milyon 298 bin 528 lira. 2016/7 milyar 915 milyon 037 bin 667 lira. 2017/9 milyar 295 milyon 596 bin 956 lira.2018/10 milyar 957 milyon 932 bin 874 lira. 2019/11 milyar 608 milyon 738 bin lira. 5 yılda Genel Ortaöğretim Müdürlüğünün bütçesi %74.68 oranında artmıştır.

 Özel Öğretim Genel Müdürlüğünün 5 Yıllık Bütçe Rakamı 19,5 Milyar

Bakan Selçuk TBMM Bütçe sunuş konuşmasında, “Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu´ndan karşılanan şartlı eğitim yardımıyla 2003 yılından 2018 Nisan ayı sonuna kadar ilk ve ortaöğretimdeki öğrencilerin annelerine 6 milyar 482 milyon 550 bin 446 lira ödeme yapıldığını” açıkladı. Yoksullara 16 yılda yukarıda yer alan rakamı şartlı eğitim desteği olarak veren Hükümet 2015 yılından itibaren başlattığı teşviklerle özel okulları koruma altına aldı. Bu korumanın bir yansıması olarak son 5 yılda özel okullar hem kurum hem de öğrenci sayısı olarak önemli oranda büyüdü. 2015 yılında 813.515 olan özel okul öğrenci sayısı 2019 yılında 1.440.677’ye ulaştı. Böylece özel okul teşviklerinin başladığı 2015 ylından bu yana bu okulların öğrenci sayısında 627.162 (%77.09)  artış oldu. 2015 yılında 2 milyar 634 milyon 518 bin 499 lira bütçe ayrıılan söz konusu genel müdürlüğe, 2019 yılında 5 milyar 029 milyon 116 bin lira ayrıldı. Ayrılan bu bütçeyi özel okullarda okuyan öğrenci sayısına böldüğümüzde 2019 yılı için ise 3 bin 491 lira düştüğünü görmekteyiz. Bu rakamın karşılığı 2019 yılında 641 dolar olmaktadır.Dolar Özel Öğretim Genel Müdürlüğü bütçesinin 5 yıllık dağılımı; 2015/2 milyar 634 milyon 518 bin 499 lira. 2016/3 milyar 360 milyon 447 bin 289 lira.  2017/3 milyar 759 milyon 102 bin 480 lira. 2018/4 milyar 268 milyon 082 bin 510 lira.2019/5 milyar 029 milyon 116 bin lira. 2015 ile 2019 arasında geçen 5 yıllık süre içerisinde Özel Öğretim Genel Müdürlüğünün bütçesi %90.89 oranında artmıştır .

 2019 Türkiyesi 21 Yıl Önceki AB ve OECD’nin Gerisinde

2019 yılı Türkiyesinde öğrenci başına yapılan eğitim harcamaları hala aşağıda listelenen OECD ve AB üyesi ülklerin öğrenci başına yaptığı eğitim harcamalarının gerisinde kalan bir görünüm sergiliyor. 1998 yılından bu yana yapılan harcama rakamlarında olumlu yönde gelişme görülse de aradaki makasın kapanması çok zor. Çünkü bu ülkelerin bugün öğrenci başına yaptıkları harcama rakamlarının 1998 yılı verilerinin çok daha üzerinde olduğu tartışma götürmeyen bir gerçektir. *2019 yılı üniversite harcama rakamı, 2019 yılı üniversiteler bütçesinin (33 milyar 023 mmilyon 355 bin lira) örgün ön lisans,lisans,yüksek lisans ve doktora öğrenci sayısına (3.887.682) bölünmesi üzerinden hesaplanmıştır.Yükseköğretimde öğrenci başına 8 bin 494 lira (1.561 dlar) harcama hesaplanmıştır. -2015 yılında doların bir yıllık kur ortalaması 2 bin 725 liradır.2015 ylında  ortaöğretimin üç lise türü için öğrenci başına harcamanın ortalaması 1532 dolar, 2019 yılında ise 8 aylık dolar kur ortalaması 5 bin 440 liradan  1.390 dolar olarak hesaplanmıştır. -Öğrenci başına ayrılan eğitim harcama bütçelerinde 5 yıllık dönemdeki dolar bazında görülen düşüş dolardaki yükselmeden kaynaklanmaktadır.  Sonuç olarak, yeni bir eğitim öğretim yılı başlarken,bazı alanlarda nicel olarak iyileşmme yaşanmış olması olumlu bir gelişmedir.Ancak son yıllarda hem bütçe hem de yatırım olarak öncelikle desteklenen meslek liseleri ve din öğretimi ağırlıklı lise türllerinin öğrenci sayısında düşüş görülmesi öğrencilerin tercihlerinde bu okul türlleri yerine başka okul türlerine yönelmekte olduklarını göstermektedir. Bunun altında yatan nedenlerin başında bu iki okul türünün  mezunlarının yükseköğretime girişte yeterli başaraıyı gösterememiş olmaları gelmektedir.Bu verilerden çıkarılacak başka bir sonuç, bir biçimde imam hatip ortaokullarına yönlendirilmiş öğrencilerin liseye geçişte AİHL dışında kalan liselere de yönelim göstermekte olduklarıdır. Öğrenci sayısı düşen lise türlerine öğretmen atanması ve hala  derslik yapılıyor olunması adalet duygularını  zedeleyen önemli bir husustur. İstatistikler her iki lise türünde sınıfların boş kaldığını ya da bir sınıfa düşen öğrenci sayısının çok alt seviyelere indiğini göstermektedir. Sayın Cumhurbaşkanı “eğitimin adaleti bozuk,gelecekte önceliğimiz eğitim olacak” demektedir. Önümüzdeki aylarda 2020 Bütçesi Meclise sunulacaktır. Bütçenin yapımı açıklamalara ve verilen vaatlere uygun olacak şekilde yapılandırılmalıdır.Tüm bu nedenlere bağlı olarak okul  dönüşümlerinin,ayrılan bütçelerin ve yatırımların, yeni  okul ve dersliklerin yapımının ve öğretmen atamalarının yukarıda saptadığımız reel durum üzerinden planlanarak gerçekleştirilmesi rasyonel olan tutum olacaktır. Alaaddin Dinçer/Eğitimci 25.09.2019